مقیاس جهتگیری استراتژیک
- معرفیشده توسط
- Miles and Snow; extended by Miller and Friesen
- سال
- 1978
- نوع
- Organizational self-report questionnaire
- خانواده
- competitive-strategy
این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید
چه کاری انجام میدهد؟
جهتگیری استراتژیک به رویکرد اساسی اشاره دارد که یک سازمان هنگام رقابت در بازار خود اتخاذ میکند و شامل استراتژی رقابتی، تمرکز بازار و طراحی سازمانی آن میشود. چارچوب بنیادی مایلز و اسنو (۱۹۷۸) چهار وضعیت استراتژیک را شناسایی میکند: مدافعان (تمرکز بر بخشهای بازار پایدار، کارایی عملیاتی و نوآوری تدریجی)، کاشفان (پیگیری فرصتهای جدید بازار، هدایت نوآوری، پذیرش ریسک بالاتر)، تحلیلگران (متعادل کردن کارایی و نوآوری، خدمت به بازارهای تثبیت شده در حالی که فرصتهای مجاور را بررسی میکنند) و واکنشگرایان (فاقد استراتژی روشن، پاسخ واکنشی به فشارهای محیطی). این مقیاس چارچوب مایلز و اسنو را عملیاتی میکند و نوع استراتژیک سازمان و تناسب آن با محیط و ساختار آن را آشکار میسازد.
شهود پشت روش
هیچ استراتژی رقابتی واحدی به طور جهانی برتر نیست؛ موفقیت به تطبیق استراتژی با محیط و همسوسازی ساختار، فرآیندها و فرهنگ سازمانی بستگی دارد. استراتژی مدافع (تمرکز بر کارایی، بازارهای پایدار) در صنایع با سرعت بالا که نوآوری مزیت رقابتی را ایجاد میکند، شکست میخورد. استراتژی کاشف (تمرکز بر نوآوری، اکتشاف بازار) در بازارهای بالغ و رقابتی از نظر قیمت که کارایی بیشترین اهمیت را دارد، شکست میخورد. استراتژیهای تحلیلگر کارایی و نوآوری را متعادل میکنند؛ آنها در بازارهای با پویایی متوسط عملکرد خوبی دارند اما ممکن است توسط رقبای متمرکز در گوشههای سریع یا پایدار شکست بخورند. استراتژیهای واکنشگرا ذاتاً نامنظم هستند - آنها فاقد استراتژی منسجم هستند و منجر به تصمیمگیریهای ناسازگار و عملکرد ضعیف در شرایط مختلف میشوند. این مقیاس نه تنها انتخاب استراتژیک، بلکه همسویی را نیز آشکار میکند - آیا ساختارهای سازمانی (سلسله مراتبی در مقابل مسطح)، فرآیندها (استاندارد شده در مقابل انعطافپذیر) و فرهنگ (متمرکز بر کارایی در مقابل متمرکز بر نوآوری) با استراتژی اعلام شده مطابقت دارند؟
تاریخ
مایلز و اسنو (۱۹۷۸) طبقهبندی جهتگیریهای استراتژیک (مدافع، کاشف، تحلیلگر، واکنشگرا) را در متن بنیادی خود در زمینه استراتژی سازمانی معرفی کردند و استدلال کردند که همسویی استراتژی-ساختار-فرآیند، اثربخشی سازمانی را تعیین میکند. میلر و فریسن (۱۹۸۳) این چارچوب را گسترش دادند و ابزارهای نظرسنجی را برای عملیاتی کردن سازهها توسعه دادند. این چارچوب در سازمانهای تولیدی، خدماتی، غیرانتفاعی و دولتی در دهها کشور اعتبارسنجی شده است. تحقیقات بعدی نشان داده است که وضعیت تحلیلگر با پویاتر شدن بازارها (ارائه بهترینها از هر دو کارایی و نوآوری) رایجتر شده است؛ استراتژیهای صرفاً مدافع به جز در زمینههای بسیار تنظیم شده یا انحصاری، نادرتر شدهاند.
چه زمانی استفاده شود
جهتگیری استراتژیک را هنگام تشخیص وضوح و همسویی استراتژیک، ارزیابی آمادگی سازمانی برای ورود به بازار یا گسترش، پیشبینی موقعیت رقابتی، ارزیابی تناسب بین استراتژی و ساختار/فرهنگ سازمانی، یا برنامهریزی تحول سازمانی ارزیابی کنید. به ویژه زمانی که شرکتها با سردرگمی استراتژیک، تصمیمگیری ناسازگار، یا مشکلات عملکردی که ممکن است ناشی از عدم همسویی استراتژی-ساختار باشد، مواجه هستند. در طول چرخههای برنامهریزی استراتژیک، ارزیابیهای ادغام پس از اکتساب، یا قبل از بازطراحیهای عمده سازمانی استفاده کنید.
محدودیتها و ملاحظات
- اجبار طبقهبندی: چارچوب مایلز و اسنو طبقهبندی شده است (چهار نوع)؛ سازمانها به ندرت کاملاً در یک دسته قرار میگیرند و منجر به چالشهای تفسیری میشوند زمانی که شرکتها امتیاز متوسطی در چندین وضعیت کسب میکنند.
- تصویر ایستا: استراتژی را در یک نقطه زمانی ثبت میکند؛ ثبات یا تکامل استراتژی را ارزیابی نمیکند؛ شرکتها ممکن است وضعیتها را بدون تغییر استراتژی واقعی تغییر داده باشند.
- سوگیری خودگزارشی: مدیران ممکن است استراتژی ایدهآل را به جای استراتژی واقعی توصیف کنند (آنچه آرزو دارند انجام دهند در مقابل آنچه واقعاً انجام میدهند)؛ عدم همسویی بین استراتژی اعلام شده و واقعی رایج است.
- زمینه محیطی گمشده: مقیاس پویایی یا عدم قطعیت محیطی را مستقیماً اندازهگیری نمیکند؛ تفسیر نیازمند ارزیابی خارجی شرایط بازار برای ارزیابی تناسب است.
- شکاف استراتژی-فرهنگ: مقیاس استراتژی اعلام شده را ثبت میکند اما همسویی استراتژی با فرهنگ یا ساختار سازمانی را نه؛ امتیازات بالای کاشف با فرهنگ سلسله مراتبی و ریسکگریز نشاندهنده عدم همسویی است که به تنهایی توسط مقیاس ثبت نمیشود.
شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.
نقاط قوت
- نظریه بنیادی: چارچوب مایلز و اسنو یکی از پر استنادترین مدلهای مدیریت استراتژیک است که بیش از ۵۰ سال اعتبارسنجی تجربی در صنایع، کشورها و اندازههای مختلف شرکت دارد.
- وضوح عملی: چهار وضعیت به طور شهودی برای مدیران قابل درک هستند و رویکردهای رقابتی مختلف را به وضوح بیان میکنند؛ هیچ ابهامی در مورد معنای هر وضعیت وجود ندارد.
- بینش چندبعدی: هم انتخاب استراتژیک (مدافع در مقابل کاشف در مقابل تحلیلگر) و هم وضوح استراتژیک (امتیاز واکنشگرا نشاندهنده سردرگمی است) را ارزیابی میکند؛ امتیاز بالای واکنشگرا یک پرچم قرمز برای مشکلات سازمانی است.
- ارزیابی همسویی: امکان ارزیابی تناسب بین استراتژی اعلام شده و ساختار/فرهنگ سازمانی را فراهم میکند؛ عدم همسویی (مثلاً استراتژی مدافع با ساختار مسطح و کارآفرینانه) علل ریشهای مشکلات عملکردی را شناسایی میکند.
- مقایسهای معیار: معیارهای صنعتی برای بسیاری از بخشها وجود دارد؛ مقایسه موقعیت رقابتی را آشکار میکند - آیا ما از نظر استراتژیک در موقعیتی مشابه رقبا یا افراد برجسته موفق قرار داریم؟
کاربردها
- شناسایی منابع تعارض استراتژیک: امتیازات نامتعادل یا سردرگمی استراتژیک (امتیازات بالای واکنشگرا) نشان میدهد که آیا تعارضات سازمانی ناشی از استراتژی نامشخص یا ساختارهای نامنظم است؛ مکالمات مدیران را در مورد وضوح استراتژیک هدایت میکند.
- ارزیابی آمادگی برای ورود به بازار یا تنوعبخشی: شرکتهای با جهتگیری کاشف برای ورود به بازارهای جدید و مجاور موقعیت بهتری دارند؛ شرکتهای متمرکز بر مدافع باید بر تعمیق بازارهای موجود تمرکز کنند؛ تحلیلگران میتوانند تنوعبخشی متوسط را دنبال کنند.
- پیشبینی نتایج عملکرد: وضعیتهای تحلیلگر و کاشف، خروجی نوآوری بالاتری را پیشبینی میکنند؛ وضعیتهای مدافع و تحلیلگر، کارایی عملیاتی بالاتری را پیشبینی میکنند؛ موقعیت استراتژیک باید با اهداف عملکرد مطابقت داشته باشد.
- برنامهریزی ادغام پس از اکتساب: جهتگیریهای استراتژیک شرکت اکتسابکننده و شرکت هدف باید سازگار باشند؛ اکتساب کاشف از هدف مدافع نیازمند استراتژی روشن پس از اکتساب است (حفظ وضعیتهای جداگانه یا ادغام)؛ وضعیتهای نامنظم، چالشهای ادغام را پیشبینی میکنند.
- هدایت بازطراحی سازمانی: جهتگیری استراتژیک باید طراحی سازمانی را هدایت کند - استراتژی کاشف نیازمند ساختار مسطح و انعطافپذیر است؛ استراتژی مدافع از ساختار سلسله مراتبی و کارآمد پشتیبانی میکند؛ عدم همسویی نشاندهنده فرصت بازطراحی است.
چگونه کار میکند
چگونه کار میکند
مقیاس جهتگیری استراتژیک شامل ۱۲ تا ۱۶ آیتم است که چهار وضعیت استراتژیک را ارزیابی میکند: مدافع (مثلاً «ما بر حفظ موقعیت قوی در بازارهای موجود تمرکز میکنیم»؛ «ما بر کارایی عملیاتی تأکید میکنیم»؛ «ما بازارهای پایدار و قابل پیشبینی را ترجیح میدهیم»)، کاشف (مثلاً «ما فعالانه به دنبال فرصتهای جدید بازار هستیم»؛ «ما اولین نفری هستیم که محصولات جدید را توسعه میدهیم»؛ «ما آزمایش و ریسکپذیری را تشویق میکنیم»)، تحلیلگر (مثلاً «ما نوآوری و کارایی را متعادل میکنیم»؛ «ما قبل از ورود به بازارهای جدید، رقبا را به دقت زیر نظر داریم»؛ «ما به مشتریان موجود خدمت میکنیم در حالی که فرصتهای مجاور را بررسی میکنیم») و واکنشگرا (مثلاً «استراتژی ما واکنشی به تغییرات بازار است»؛ «ما فاقد جهتگیری استراتژیک روشن هستیم»؛ «ما بدون برنامه روشن به حرکات رقبا پاسخ میدهیم»). آیتمها معمولاً در مقیاسهای لیکرت ۵ یا ۷ درجهای (کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم) رتبهبندی میشوند. پاسخدهندگان مدیران ارشد با نظارت استراتژیک هستند. تکمیل آن ۸ تا ۱۰ دقیقه طول میکشد.
فرمول
Administer multi-item scale assessing strategic posture dimensions (Defender, Prospector, Analyzer, Reactor) on Likert scales
میانگین امتیاز را برای هر وضعیت استراتژیک (مدافع، کاشف، تحلیلگر، واکنشگرا) محاسبه کنید، که هر کدام معمولاً شامل ۳ تا ۴ آیتم است. امتیازات بسته به مقیاس از ۱ تا ۵ یا ۱ تا ۷ متغیر است. وضعیت(های) غالب را با بالاترین امتیازات شناسایی کنید. پروفایلها ترکیبات را نشان میدهند (مثلاً مدافع=۴.۱، تحلیلگر=۳.۸، کاشف=۲.۵، واکنشگرا=۱.۲ نشاندهنده یک مدافع با گرایشهای تحلیلگر است). اکثر سازمانها امتیاز متوسطی در یک وضعیت اصلی و امتیازات پایینتر در سایر وضعیتها کسب میکنند؛ امتیازات بالای همزمان در وضعیتهای متناقض (مثلاً مدافع=۴.۵، کاشف=۴.۲) نشاندهنده سردرگمی استراتژیک یا سبد کسبوکار چندگانه است. امتیازات واکنشگرا باید پایین باشد (۱-۲)؛ امتیازات بالای واکنشگرا (۳.۵+) نشاندهنده عدم وجود استراتژی منسجم است.
فرمول
Calculate subscale scores for each strategic posture; identify dominant posture(s) through highest scoring dimension(s)
وضعیت غالب مدافع (امتیاز ۳.۵+، بالاتر از سایرین) نشاندهنده استراتژی متمرکز بر کارایی و در جستجوی ثبات است - که در بازارهای بالغ و رقابتی رایج است. وضعیت غالب کاشف نشاندهنده استراتژی متمرکز بر نوآوری و در جستجوی بازار است - که در بازارهای نوظهور با رشد بالا رایج است. وضعیت غالب تحلیلگر نشاندهنده استراتژی متعادل کارایی-نوآوری است - که در بازارهای با پویایی متوسط رایج است. وضعیت واکنشگرا باید حداقل باشد (۱-۲)؛ امتیازات بالای واکنشگرا نشاندهنده سردرگمی استراتژیک است. تفسیر باید تناسب را ارزیابی کند: استراتژی مدافع در بازار فناوری با سرعت بالا نشاندهنده عدم همسویی است؛ استراتژی کاشف در یک شرکت خدماتی تنظیم شده نشاندهنده بیش از حد گسترش است. امتیازات بالای ترکیبی (مدافع + تحلیلگر، یا کاشف + تحلیلگر) میتواند نشاندهنده استراتژی سبد با واحدهای تجاری مختلف باشد؛ از طریق تجزیه و تحلیل بخش کسبوکار تأیید کنید.
فرمول
Interpret strategic posture relative to competitive strategy, environmental fit, and organizational alignment
دامهای رایج
- فرض برتری یک وضعیت: هر چهار وضعیت (مدافع، کاشف، تحلیلگر) در صورت همسویی با محیط و ساختار سازمانی میتوانند موفق باشند؛ واکنشگرا تنها وضعیت ذاتاً ضعیف است.
- نادیده گرفتن تناسب محیطی: استراتژی کاشف در بازارهای پایدار و بالغ شکست میخورد؛ استراتژی مدافع در بازارهای با سرعت بالا و مختل شده شکست میخورد؛ موفقیت استراتژیک به تناسب بستگی دارد، نه وضعیت مطلق.
- اشتباه گرفتن استراتژی با ساختار: یک سازمان ممکن است در استراتژی مدافع امتیاز کسب کند اما ساختار کارآفرینانه و مسطحی داشته باشد (عدم همسویی)؛ ارزیابی تناسب استراتژی-ساختار نیازمند ارزیابی جداگانه است.
- اتکای بیش از حد به یک پاسخدهنده: مدیرعامل و مدیر عملیات ممکن است استراتژی را متفاوت توصیف کنند؛ برداشتها بر اساس حوزه عملکردی متفاوت است؛ ارزیابی چند منبعی اعتبار را بهبود میبخشد.
- رفتار با تحلیلگر به عنوان مصالحه: وضعیت تحلیلگر یک کاشف ضعیف یا مدافع ضعیف نیست؛ این یک استراتژی متمایز است که برای بازارهای با پویایی متوسط بهینه شده است؛ ارزیابی کنید که آیا شرایط بازار واقعاً به رویکرد متعادل نیاز دارد.
پرسشهای متداول
آیا یک سازمان میتواند جهتگیری استراتژیک خود را تغییر دهد، یا ثابت است؟
جهتگیری استراتژیک تغییرناپذیر نیست اما چسبنده است - تغییر از مدافع به کاشف یا برعکس نیازمند تغییرات سازمانی قابل توجهی (ساختار، فرهنگ، انگیزهها، رهبری) است. اکثر تغییرات به تدریج (مدافع → تحلیلگر → کاشف) در طول ۳ تا ۵ سال رخ میدهند، نه ناگهانی. شوکهای خارجی (اختلال، اکتساب) میتوانند تغییرات سریعتری را مجبور کنند، اما بدون بازطراحی سازمانی همراه، تغییر استراتژی اعلام شده به ندرت پایدار میماند؛ رفتار واقعی به وضعیت قبلی بازمیگردد.
تحلیلگر بالا + کاشف متوسط به چه معناست؟
این پروفایل نشاندهنده استراتژی متعادل کارایی-نوآوری با مقداری اکتشاف است. در شرکتهای بزرگ و بالغ که کسبوکار اصلی قوی خود را حفظ میکنند (تحلیلگر) در حالی که ابتکارات نوآوری را تأمین مالی میکنند (عنصر کاشف) رایج است. در صورتی که دو جریان استراتژیک به صورت سازمانی جدا شوند، میتواند پایدار باشد؛ اگر بدون حاکمیت روشن برای منابع یکسان رقابت کنند، ناپایدار میشود.
آیا واکنشگرا همیشه نشانه عملکرد ضعیف است؟
بله، به طور کلی. استراتژی واکنشگرا (واکنشی، بدون جهتگیری روشن) عملکرد ضعیف را در سراسر محیطها پیشبینی میکند. سازمانها زمانی که وضوح استراتژیک کم است، رهبری ضعیف است، یا سیاستهای سازمانی مانع استراتژی منسجم میشود، امتیاز بالایی در واکنشگرا کسب میکنند. با این حال، برخی از شرکتها خود را به جای واکنشگرا «فرصتطلب» یا «نوظهور» توصیف میکنند؛ تمایز بین سازگاری عمدی (تحلیلگر بالا) و واکنشپذیری ناخواسته (واکنشگرا بالا) را از طریق سوالات پیگیری در مورد فرآیندهای تصمیمگیری تشخیص دهید.
شرکتهای سبد (با چندین واحد تجاری) چگونه در جهتگیری استراتژیک امتیاز میگیرند؟
شرکتهای سبد اغلب امتیازات متوسطی در چندین وضعیت نشان میدهند زیرا واحدهای مختلف استراتژیهای متفاوتی دارند. جهتگیری استراتژیک واحد را به جای تجمیع، به طور جداگانه تجزیه و تحلیل کنید؛ انتظار میرود واحدهای متمرکز بر مدافع (محصولات بالغ، تمرکز بر حاشیه سود) امتیاز مدافع کسب کنند، در حالی که واحدهای رشد امتیاز کاشف کسب میکنند. استراتژی سطح شرکت باید نحوه مدیریت واحدها را تعریف کند (مدل همافزایی: تحلیلگر؛ مدل خودمختار: وضعیتهای ترکیبی قابل قبول).
هر چند وقت یکبار باید جهتگیری استراتژیک را اندازهگیری کنیم؟
سالانه یا پس از ابتکارات استراتژیک عمده (اکتسابها، چرخشها، تغییرات رهبری) اندازهگیری کنید تا پیگیری کنید که آیا استراتژی اعلام شده تکامل یافته است. ثبات در طول ۲-۳ سال نشاندهنده ثبات استراتژیک است؛ تغییرات عمده ممکن است نشاندهنده موقعیتیابی مجدد استراتژیک یا بیثباتی سازمانی باشد. سازمانهایی که در حال تحول هستند (مدافع → تحلیلگر) از اندازهگیری نیمسالانه برای پیگیری پیشرفت بهره میبرند.
روشهای مرتبط
منابع
Miles, R. E., & Snow, C. C. (1978). Organizational strategy, structure, and process. McGraw-Hill.
باز کردن مرجع DOIکپی شد.Miller, D., & Friesen, P. H. (1983). Strategy-making and environment: The third link. Strategic Management Journal, 4(3), 221–235.
باز کردن مرجع DOIکپی شد.Porter, M. E. (1980). Competitive strategy: Techniques for analyzing industries and competitors. Free Press.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.