نشانهشناسی در مطالعات فیلم
- معرفیشده توسط
- Roland Barthes, Christian Metz
- سال
- 1968
- نوع
- Systematic method for analyzing how meaning is produced through cinematic signs and codes
- خانواده
- Sign and code analysis
این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید
چه کاری انجام میدهد؟
نشانهشناسی در مطالعات فیلم روشی نظاممند برای تحلیل چگونگی تولید معنا در فیلم از طریق نشانهها، کدها و نظامهای نمادین است. این رویکرد که از نشانهشناسی زبانشناختی ریشه گرفته و توسط پژوهشگرانی چون رولان بارت، کریستین متز و اومبرتو اکو به سینما اقتباس شده است، بررسی میکند که چگونه عناصر بصری، شنیداری و روایی به عنوان نشانهها عمل میکنند – که هر نشانه شامل دال (شکل ظاهری نشانه) و مدلول (مفهومی که نشان میدهد) است – تا معنایی را خلق کنند. این روش نشان میدهد که سینما ارتباطی شفاف نیست، بلکه نظامی کدگذاریشده و پیچیده است که درک آن مستلزم یادگیری قراردادهای خاص نشانهای فیلم است.
شهود پشت روش
بینش اصلی این است که هیچ چیز در سینما به طور طبیعی معنا ندارد. هر عنصر – رنگ، زاویه دوربین، صدا، لباس، ژست – نشانهای است که تنها از طریق قرارداد و دانش فرهنگی ارتباط برقرار میکند. یک در قرمز به طور خودکار به معنای «خطر» نیست؛ تنها به این دلیل خطر را میرساند که بینندگان آن ارتباط را آموختهاند. بینندگان فیلم، کدهای سینمایی را چنان عمیقاً درونی میکنند که معنا شفاف به نظر میرسد، گویی ما صرفاً واقعیت را میبینیم. نشانهشناسی با رفتار با سینما به عنوان زبانی با دستور زبان، واژگان و قوانینی که قابل رمزگشایی و تحلیل هستند، کدها را آشکار میسازد. با شناسایی نشانهها، رابطه آنها با آنچه که نشان میدهند، و قراردادهای حاکم بر استفاده از آنها، ما درک میکنیم که چگونه سینما ادراک را شکل میدهد.
تاریخ
نشانهشناسی ریشه در زبانشناسی (سوسور، پیرس) دارد و از دهه ۱۹۶۰ به سینما اقتباس شد. کتاب «زبان فیلم» اثر کریستین متز (۱۹۷۴) نشانهشناسی را به عنوان چارچوبی برای تحلیل فیلم بنیان نهاد و استدلال کرد که سینما زبانی است که کدهای آن باید آموخته شوند. آثار رولان بارت در مورد عکاسی و اسطوره (۱۹۷۷) روشن ساخت که چگونه نشانههای بصری طبیعی به نظر میرسند در حالی که قراردادی فرهنگی هستند و نشان داد که چگونه ایدئولوژی از طریق نظامهای نشانهای عمل میکند. نظریه نشانهشناسی اومبرتو اکو (۱۹۷۶) چارچوب را فراتر از روابط ساده نشانه-مدلول گسترش داد تا چگونگی شکلگیری تفسیر توسط بافت، دانش گیرنده و کدهای فرهنگی را تحلیل کند. نشانهشناسی فیلم به پایهای برای مطالعات آکادمیک فیلم تبدیل شد اما به دلیل اولویت دادن به تحلیل کد رسمی بر معناسازی با انتقاداتی روبرو شد و منجر به ادغام آن با مطالعات پذیرش شد.
چه زمانی استفاده شود
هنگام تحلیل چگونگی ارتباط فیلمها فراتر از دیالوگ، مقایسه چگونگی استفاده فیلمهای مختلف از نشانههای مشابه به شیوههای متفاوت، بررسی ویژگیهای فرهنگی زبان فیلم، یا مطالعه چگونگی تغییر قراردادهای سینمایی در طول تاریخ، از این روش استفاده کنید. این روش به ویژه برای شناسایی کارکرد ایدئولوژیک نهفته در انتخابهای ظاهراً خنثی، درک سینمای بینالمللی یا تجربی که در آن وضوح روایی مفروض نیست، یا آموزش سواد سینمایی ارزشمند است. این روش فرض میکند که سینما زبانی با کدهای قابل یادگیری است و تحلیل نظاممند میتواند چگونگی تولید معنا توسط نشانهها را ترسیم کند.
محدودیتها و ملاحظات
- نشانهشناسی به تنهایی توضیح نمیدهد که مخاطبان چگونه نشانهها را تفسیر میکنند – نیازمند مطالعات قومنگارانه یا مطالعات پذیرش برای اعتبارسنجی تفاسیر است.
- تأکید بیش از حد بر کدها میتواند زمینههای تاریخی و مادی تولید فیلم را نادیده بگیرد.
- اصطلاحات پیچیده نشانهشناسی میتواند تحلیل را مبهم کند تا روشن سازد، اگر با دقت استفاده نشود.
شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.
نقاط قوت
- قراردادهای «طبیعی» که بینندگان درونی میکنند را آشکار میسازد و سینما را به عنوان امری ساختهشده به جای شفاف نشان میدهد.
- واژگان لازم برای تحلیل دقیق عناصر غیرروایی فیلم (رنگ، صدا، ترکیببندی، ریتم تدوین) را فراهم میکند.
- چگونگی تغییر معنا در بافتها و فرهنگهای مختلف را توضیح میدهد – چرا یک تصویر ممکن است در سنتهای مختلف فیلم معنای متفاوتی داشته باشد.
- امکان مقایسه چگونگی استفاده فیلمهای مختلف از نشانهها را برای اثرگذاری مشابه یا متفاوت فراهم میکند.
کاربردها
- تحلیل چگونگی عملکرد متفاوت نمادهای خاص (سلاح، وسایل نقلیه، لباس) در سنتهای سینمای هالیوود، اروپا و آسیا
- بررسی کدهای رنگ در فیلمها – چرا فیلمهای خاصی از پالتهای رنگی اشباعنشده یا خاص برای نشان دادن ژانر، حال و هوا، یا وضعیت شخصیت استفاده میکنند
- مطالعه چگونگی عملکرد ریتمهای تدوین (برشهای سریع، نماهای طولانی) به عنوان کدی که فوریت، تأمل، یا ژانر را منتقل میکند
- تحلیل صدا به عنوان کدی مستقل از عناصر بصری: چگونگی انتقال معنا توسط موسیقی متن فیلم، صدای دیهژتیک، و سکوت
چگونه کار میکند
چگونه کار میکند
متن یا صحنه فیلم را برای تحلیل انتخاب کنید و مشخص کنید که آیا در حال بررسی یک شات خاص، یک سکانس، یا کل فیلم هستید.
شرح دقیقی از عناصر بصری، صوتی، دیالوگ، الگوهای تدوین، و صحنهآرایی (محیط، لباس، نورپردازی، بازیگران) ایجاد کنید و اجزایی را که به عنوان نشانه تحلیل خواهند شد، فهرست کنید.
نشانهها را در سطوح مختلف شناسایی کنید: (۱) نشانههای تمثیلی – شباهت به آنچه نشان میدهند (شخصی که روپوش پزشک پوشیده شبیه پزشک به نظر میرسد)؛ (۲) نشانههای پیوندی – ارتباط فیزیکی (دود نشانه آتش است، رد پا نشانه رهگذر است)؛ (۳) نشانههای نمادین – ارتباط قراردادی (لباس عروس از طریق توافق فرهنگی نماد باکرهگی یا پاکی است).
نحوه ترکیب نشانههای منفرد را در کدها – نظامهایی از نشانههای مرتبط (کد بصری فیلمهای وسترن، کد ژانر وحشت) – ترسیم کنید. تحلیل کنید که چگونه کدها با هم تعامل دارند: آیا یک صحنه چندین کد را به طور همزمان فعال میکند؟ چگونه کدها یکدیگر را تقویت یا رد میکنند؟
توضیح دهید که ترکیب نشانهها و کدها چه معانی را تولید میکند، چه مفروضات ایدئولوژیک یا فرهنگی زیربنای قراردادهای نشانهای هستند، و چه نظامهای نشانهای جایگزینی میتوانند به طور متفاوتی ارتباط برقرار کنند.
دامهای رایج
- فرض کردن وزن برابر برای همه نشانهها – در عمل، روایت معمولاً بر کدهای بصری در توجه بیننده غالب است.
- فرض کردن معانی ثابت برای نشانهها به جای تشخیص اینکه نظامهای نشانهای به طور تاریخی تغییر میکنند و در سطح بین فرهنگی متفاوت هستند.
- استفاده از نشانهشناسی برای تحمیل معانی از پیش تعیینشده به جای اجازه دادن به تحلیل برای ظهور از مشاهده نظاممند.
پرسشهای متداول
تفاوت بین نشانههای تمثیلی، پیوندی و نمادین چیست؟
یک نشانه تمثیلی شبیه به آنچه نشان میدهد است (نقاشی گل شبیه گل است). یک نشانه پیوندی دارای ارتباط فیزیکی یا علّی است (دود نشانه آتش است، جای زخم نشانه آسیب است). یک نشانه نمادین اختیاری است – معنای آن به قرارداد بستگی دارد (حلقه ازدواج تنها به این دلیل نماد ازدواج است که فرهنگ آن را میپذیرد). فیلمها از هر سه استفاده میکنند: عکسی از یک بازیگر (تمثیلی و پیوندی – به طور فیزیکی او را ثبت میکند) در مقابل خانهای (تمثیلی) که تاجی بر سر دارد (تمثیلی و نمادین – شبیه تاج است و به طور قراردادی نماد سلطنت است).
کدهای فیلم چگونه با کدهای ادبی متفاوت هستند؟
فیلم از طریق کدهای بصری، شنیداری و روایی به طور همزمان و آنی ارتباط برقرار میکند. ادبیات از طریق زبان به صورت متوالی ارتباط برقرار میکند. یک فیلم شخصیت را از طریق صدا، ظاهر، لباس، چهره بازیگر، حرکت و محیط همزمان منتقل میکند؛ یک رمان باید این عناصر را به صورت کلامی و متوالی توصیف کند. این همزمانی تحلیل فیلم را پیچیدهتر میکند – کدهای متعددی به موازات هم عمل میکنند، گاهی تقویتکننده و گاهی متناقض با یکدیگر.
آیا کدهای فیلم جهانی هستند یا در سطح فرهنگی متفاوتند؟
کدها وابسته به فرهنگ هستند. قراردادهای هالیوود (کلوزآپ بر چهرهها برای احساسات، ریتمهای تدوین خاص، شمایلنگاری ژانر) آموخته میشوند، نه ذاتی. بینندگان ناآشنا با سنت هالیوود ممکن است شاتهای یکسان را متفاوت تفسیر کنند. سینمای بینالمللی اغلب کدهایی را آموزش میدهد که با قرارداد هالیوود در تضاد است (نماهای طولانی به جای برشهای سریع، انگیزههای مبهم شخصیت، پایانهای گنگ). درک نظام کد یک فیلم نیازمند شناخت سنت آن است.
آیا یک نشانه میتواند همزمان چندین معنا داشته باشد؟
بله. چندمعنایی – ویژگی داشتن چندین معنای بالقوه توسط یک نشانه – در سینما رایج است. یک شیء قرمز ممکن است همزمان خون را نشان دهد، نماد خطر یا شور باشد، و با کدهای ژانر مرتبط باشد (قرمز در یک تریلر نشاندهنده خشونت است، قرمز در یک رمان عاشقانه نشاندهنده شور است). بافت، نشانههای اطراف، و دانش بیننده تعیین میکند که کدام معانی فعال میشوند. این تعدد در چگونگی دستیابی فیلمها به پیچیدگی و چگونگی تفسیر متفاوت آنها مرکزی است.
آیا تحلیل نشانهها لذت تماشای فیلم را از بین میبرد؟
لزوماً نه. برخی بینندگان متوجه میشوند که درک کدهای فیلم، قدردانی را غنی میسازد – توجه به اینکه چگونه یک کارگردان از نشانهها برای انتقال معنا یا براندازی انتظارات استفاده میکند، به شکلی از لذت تبدیل میشود. دیگران غوطهوری را بر تحلیل ترجیح میدهند. نشانهشناسی ابزاری است که در صورت تمایل در دسترس است، نه اجباری. انتخاب تحلیل یا غوطهوری مستقل است.
روشهای مرتبط
منابع
Barthes, R. (1977). Image-music-text (S. Heath, Trans.). Hill and Wang.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.Metz, C. (1974). Film Language: A Semiotics of the Cinema (D. J. Umiker-Sebeok, Trans.). Oxford University Press.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.Stam, R. (2000). Film Theory: An Introduction. Blackwell Publishers.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.Eco, U. (1976). A Theory of Semiotics. Indiana University Press.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.