طرح آزمایشی پیشآزمون-پسآزمون
- معرفیشده توسط
- Donald T. Campbell and Julian C. Stanley
- سال
- 1963 (formalized in Campbell & Stanley)
- نوع
- Experimental / quasi-experimental research design
- خانواده
- Experimental design
این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید
چه کاری انجام میدهد؟
طرح آزمایشی پیشآزمون-پسآزمون، شرکتکنندگان را قبل و بعد از مداخله، بر اساس متغیر پیامد اندازهگیری میکند و معمولاً با تخصیص تصادفی به گروههای مداخله و کنترل همراه است. تفاوت بین نمرات پیشآزمون و پسآزمون، اثر مداخله را از تغییرات پایه جدا میکند و این طرح را به یکی از پرکاربردترین چارچوبها در پژوهشهای آزمایشی و شبهآزمایشی در حوزههای آموزش، روانشناسی، پزشکی و علوم اجتماعی تبدیل کرده است.
شهود پشت روش
تصور کنید میخواهید بدانید آیا یک مداخله شش هفتهای خواندن، نمرات سواد را بهبود میبخشد. صرفاً اندازهگیری نمرات پس از برنامه قابل اعتماد نیست - نمرات ممکن است به دلیل بلوغ یا اثرات فصلی به هر حال افزایش یافته باشند. طرح پیشآزمون-پسآزمون، اندازهگیری را قبل از شروع برنامه اضافه میکند: اکنون شما مقایسه میکنید که هر گروه چقدر تغییر کرده است، نه اینکه در نهایت کجا قرار گرفتهاند. با یک گروه کنترل، هر تغییری که بین دو گروه مشترک باشد (مانند رشد طبیعی)، حذف میشود و تخمینی از سهم منحصر به فرد برنامه باقی میماند. افزودن تخصیص تصادفی، این طرح را به یک آزمایش واقعی با اعتبار علّی قوی ارتقا میدهد.
تاریخ
طرح پیشآزمون-پسآزمون از طریق رساله روششناختی سیستماتیک دونالد کمپبل و جولیان استنلی در سال ۱۹۶۳ با عنوان «طرحهای آزمایشی و شبهآزمایشی برای پژوهش» (Experimental and Quasi-Experimental Designs for Research) به طور نظاممند مورد بررسی روششناختی قرار گرفت، که نمادگذاری (O1 X O2) را معرفی کرد و تهدیدهای اعتبار درونی را فهرست کرد. کمپبل و استنلی، طرح واقعی گروه کنترل پیشآزمون-پسآزمون (با تصادفیسازی) را از طرح شبهآزمایشی پیشآزمون-پسآزمون تکگروهی متمایز کردند و آسیبپذیری دومی را در برابر تهدیدهای تاریخچه، بلوغ و آزمون شناسایی کردند. شادیش، کوک و کمپبل در سال ۲۰۰۲ این چارچوب را بهروزرسانی و گسترش دادند و جایگاه این طرح را به عنوان سنگ بنای روششناسی پژوهش کاربردی تثبیت کردند.
چه زمانی استفاده شود
هنگامی که نیاز به ارزیابی تغییر در طول زمان به دلیل مداخله دارید و تفاوتهای پایه فردی احتمالاً باعث ایجاد نویز میشوند، از طرح پیشآزمون-پسآزمون استفاده کنید. این طرح زمانی مناسب است که تخصیص تصادفی امکانپذیر باشد (آزمایش واقعی) یا زمانی که نمرات پیشآزمون برای کنترل تفاوتهای از پیش موجود گروهها در تنظیمات شبهآزمایشی ضروری باشد. زمانی که یک اندازهگیری صرفاً پس از مداخله کافی است (به عنوان مثال، واریانس پیامد در بین افراد ناچیز است)، زمانی که پیشآزمون خود احتمالاً شرکتکنندگان را نسبت به مداخله حساس میکند (تهدید آزمون - به جای آن طرح چهار گروهی سلیمان را در نظر بگیرید)، یا زمانی که فقط یک نقطه زمانی جمعآوری داده از نظر لجستیکی امکانپذیر است، از آن استفاده نکنید.
محدودیتها و ملاحظات
- پیشآزمون میتواند شرکتکنندگان را نسبت به محتوای مداخله یا فرضیه پژوهشگر حساس کند و نمرات پسآزمون را متورم یا کاهش دهد (تهدید آزمون).
- مرگ/ریزشی بین پیشآزمون و پسآزمون میتواند نتایج را مغالطه کند اگر ریزش با شرایط مداخله یا نمرات پایه مرتبط باشد.
- بدون تصادفیسازی، سوگیری انتخاب باقی میماند: تفاوتهای از پیش موجود بین گروهها ممکن است به طور کامل توسط نمره پیشآزمون به تنهایی درک نشود.
- رگرسیون به سوی میانگین: گروههایی که بر اساس نمرات افراطی پیشآزمون انتخاب شدهاند، صرف نظر از مداخله، تمایل دارند در پسآزمون به میانگین نزدیکتر شوند.
شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.
نقاط قوت
- تفاوتهای فردی از پیش موجود را کنترل میکند و قدرت آماری را نسبت به طرحهای صرفاً پس از مداخله افزایش میدهد.
- امکان اندازهگیری مستقیم تغییر را فراهم میکند، که اغلب کمیتی از نظر موضوعی معنیدار است (مانند، افزایش یادگیری، کاهش علائم).
- در میان رشتههای مختلف به طور گستردهای درک شده و با بسیاری از چارچوبهای تحلیلی (ANCOVA، ANOVA، مدلسازی چندسطحی) سازگار است.
- هنگامی که با تصادفیسازی ترکیب شود، شواهد علّی قوی برای اثر مداخله ارائه میدهد.
- نمرات پیشآزمون و پسآزمون امکان تشخیص تغییرات افتراقی در زیرگروهها را فراهم میکنند (تحلیل تعدیل).
کاربردها
- ارزیابی مداخلات آموزشی - اندازهگیری پیشرفت یادگیری قبل و بعد از یک برنامه درسی، برنامه آموزشی یا فناوری آموزشی.
- پژوهش بالینی و بهداشتی - ارزیابی کاهش علائم، بهبود عملکرد یا تغییر رفتار پس از یک مداخله پزشکی یا روانشناختی.
- مطالعات آموزش سازمانی - اندازهگیری تغییر دانش، مهارت یا نگرش در کارکنان قبل و بعد از یک برنامه آموزشی.
- ارزیابی سیاست عمومی - تخمین اثر تغییر سیاست یا برنامه اجتماعی بر پیامدهایی مانند اشتغال، سلامت یا پیشرفت تحصیلی.
- علوم ورزشی و تندرستی - پیگیری شاخصهای آمادگی جسمانی، عملکرد یا روانشناختی در طول یک مداخله تمرینی ساختاریافته.
چگونه کار میکند
چگونه کار میکند
همه شرکتکنندگان قبل از معرفی هرگونه مداخله، اندازهگیری متغیر پیامد (پیشآزمون، O1) را تکمیل میکنند. این خط پایه سه هدف را دنبال میکند: برابری گروهها را در ابتدا تأیید میکند (به ویژه هنگامی که با تصادفیسازی ترکیب شود)، امکان محاسبه نمرات تغییر را فراهم میکند و با کنترل تفاوتهای فردی، قدرت آماری را افزایش میدهد.
شرکتکنندگان به طور تصادفی به گروه مداخله یا گروه کنترل (یا مقایسه) تخصیص داده میشوند. تخصیص تصادفی، چیزی است که یک آزمایش واقعی پیشآزمون-پسآزمون را از نوع شبهآزمایشی متمایز میکند. بدون تصادفیسازی، تفاوتهای از پیش موجود بین گروهها، استنتاج علّی را تهدید میکند و طرح، شبهآزمایشی محسوب میشود.
گروه مداخله، مداخله را دریافت میکند در حالی که گروه کنترل، یا هیچ مداخلهای، یا دارونما، یا درمان معمول را دریافت میکند. مدت زمان و پایبندی به اجرای مداخله باید استاندارد شده و مستند شود تا از اعتبار درونی اطمینان حاصل شود.
پس از دوره مداخله، همه شرکتکنندگان مجدداً همان اندازهگیری پیامد را تکمیل میکنند (پسآزمون، O2). فاصله زمانی بین پیشآزمون و پسآزمون باید به اندازهای طولانی باشد که مداخله اثر کند، اما نه آنقدر طولانی که رویدادهای تاریخی یا ریزش شرکتکنندگان نتایج را به شدت مخدوش کند.
تحلیل اصلی، تغییر از پیشآزمون به پسآزمون را برای هر گروه محاسبه میکند و آزمایش میکند که آیا تغییر گروه مداخله به طور معنیداری بیشتر از تغییر گروه کنترل است یا خیر. رویکردهای تحلیلی رایج شامل تحلیل کوواریانس (ANCOVA) با پیشآزمون به عنوان کوواریت، آزمونهای t نمونههای زوجی در هر گروه، یا تحلیل واریانس مختلط با اندازهگیریهای مکرر است.
دامهای رایج
- تحلیل نمرات پسآزمون بدون تعدیل برای پیشآزمون - این کار اطلاعاتی را که پیشآزمون ارائه میدهد دور میریزد و قدرت را کاهش میدهد؛ به جای مقایسه صرف پسآزمون، از ANCOVA با پیشآزمون به عنوان کوواریت استفاده کنید.
- استفاده از ابزار پیشآزمون که با ابزار پسآزمون یکسان نیست، باعث غیرقابل تفسیر شدن نمرات تغییر میشود؛ هر دو موج باید از فرمهای اندازهگیری پیامد یکسان یا کاملاً موازی استفاده کنند.
- نادیده گرفتن تهدید آزمون در زمینههای حساس (مانند، نظرسنجی نگرش، آزمونهای دانش با موارد شفاف) - اگر پیشآزمون به طور منطقی شرکتکنندگان را تغییر دهد، طرح چهار گروهی سلیمان را در نظر بگیرید.
- در نظر گرفتن طرح پیشآزمون-پسآزمون به عنوان طرحی علّی به طور خودکار بدون تصادفیسازی - در نسخههای شبهآزمایشی، عوامل مخدوشکننده اندازهگیری نشده همچنان میتوانند تفاوت تغییر مشاهده شده را توضیح دهند.
- استفاده از نمرات خام تغییر (O2 - O1) به عنوان متغیر وابسته در رگرسیون - این رویکرد دارای مشکلات روانسنجی شناخته شدهای است؛ ANCOVA یا نمرات تغییر باقیمانده ترجیح داده میشوند.
پرسشهای متداول
آیا باید از ANCOVA یا آزمون t زوجی برای تحلیل دادههای پیشآزمون-پسآزمون استفاده کنم؟
ANCOVA با پیشآزمون به عنوان کوواریت، به طور کلی برای مقایسههای بین گروهی ترجیح داده میشود زیرا واریانس پیشآزمون را از جمله خطا حذف میکند، قدرت را افزایش میدهد و هرگونه عدم تعادل پایه باقیمانده را تعدیل میکند. آزمون t زوجی در یک گروه برای بررسی پیشآزمون-پسآزمون تکگروهی مناسب است اما نمیتواند اثر مداخله را از بلوغ یا تاریخچه جدا کند. از استفاده از نمرات خام تغییر (پس از کسر پیش از آن) به عنوان متغیر وابسته در ANCOVA خودداری کنید - پیشآزمون و پسآزمون را به عنوان متغیرهای جداگانه وارد کنید.
تهدید آزمون چیست و چه زمانی اهمیت دارد؟
تهدید آزمون زمانی رخ میدهد که خود عمل تکمیل پیشآزمون، شرکتکنندگان را تغییر میدهد - به عنوان مثال، با آگاه کردن آنها از اینکه کدام پیامدها ارزشمند هستند، تمرین موارد آزمون، یا کاهش اضطراب در پسآزمون. این زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که ابزار پیامد، آزمون دانش با محتوای شفاف باشد، یا زمانی که شرکتکنندگان احتمالاً قبل از پسآزمون در مورد پاسخهای پیشآزمون خود تأمل یا بحث کنند. اگر این یک نگرانی جدی است، دو گروه بدون پیشآزمون با استفاده از طرح چهار گروهی سلیمان اضافه کنید.
آیا طرح پیشآزمون-پسآزمون شبهآزمایشی است یا آزمایشی؟
میتواند هر دو باشد. با تخصیص تصادفی به گروههای مداخله و کنترل، یک آزمایش واقعی است (طرح کلاسیک گروه کنترل پیشآزمون-پسآزمون کمپبل و استنلی). بدون تصادفیسازی - به عنوان مثال، زمانی که کلاسهای درس دستنخورده یا گروههای موجود مقایسه میشوند - این یک طرح شبهآزمایشی است و با تهدیدهای قویتری برای اعتبار درونی، از جمله سوگیری انتخاب، مواجه است.
فاصله زمانی بین پیشآزمون و پسآزمون باید چقدر باشد؟
فاصله زمانی باید به اندازهای طولانی باشد که مداخله اثر مورد انتظار خود را تولید کند، اما نه آنقدر طولانی که اثرات تاریخچه، ریزش، یا تغییرات رشدی نامرتبط با مداخله، تفسیر نمرات تغییر را دشوار کند. هیچ قانون جهانی وجود ندارد؛ فاصله زمانی مناسب توسط نظریه تغییر زیربنای مداخله و شواهد قبلی در مورد زمانبندی اثر تعیین میشود.
آیا میتوانم نقاط زمانی بیشتری به طرح پیشآزمون-پسآزمون اضافه کنم؟
بله - افزودن یک یا چند اندازهگیری پیگیری، یک طرح با اندازهگیریهای مکرر یا طولی تولید میکند که میتواند نشان دهد آیا اثرات مداخله باقی میمانند، محو میشوند یا رشد میکنند. این توسعه گاهی اوقات طرح پیشآزمون-پسآزمون-پیگیری نامیده میشود. رویکردهای تحلیلی شامل ANOVA مختلط یا مدلسازی منحنی رشد است.
روشهای مرتبط
منابع
Campbell, D. T., & Stanley, J. C. (1963). Experimental and Quasi-Experimental Designs for Research. Rand McNally.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.Shadish, W. R., Cook, T. D., & Campbell, D. T. (2002). Experimental and Quasi-Experimental Designs for Generalized Causal Inference. Houghton Mifflin.
شابک: 978-0395615560کپی شد.