Skip to content
بازگشت به نتایج جست‌وجو

پدیدارشناسی — پژوهش پدیدارشناختی

معرفی‌شده توسط
Edmund Husserl (transcendental); Martin Heidegger (hermeneutic)
سال
Early 20th century (Husserl ~1900–1913; Heidegger ~1927)
نوع
Qualitative research approach

این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید

اندازه قلم

چه کاری انجام می‌دهد؟

پدیدارشناسی یک رویکرد پژوهشی کیفی است که به بررسی چگونگی تجربه و درک شرکت‌کنندگان از یک تجربه خاص می‌پردازد. این رویکرد که ریشه در فلسفه ادموند هوسرل دارد و توسط مارتین هایدگر بسط یافته است، به جای اندازه‌گیری یا پیش‌بینی نتایج، به دنبال آشکار ساختن ساختارهای اساسی تجربه زیسته است. دو گونه پرکاربرد آن عبارتند از پدیدارشناسی استعلایی هوسرل که به دنبال جوهرهای جهان‌شمول است، و پدیدارشناسی هرمنوتیکی هایدگر که بر تفسیر در بستر تأکید دارد.

شهود پشت روش

تصور کنید می‌خواهید درک کنید که واقعاً یک دانشجوی نسل اول دانشگاه بودن چه حسی دارد — نه میانگین‌های نظرسنجی، بلکه بافت خود تجربه. پدیدارشناسی از شرکت‌کنندگان می‌خواهد که تجربه زیسته خود را با جزئیات غنی توصیف کنند، سپس به طور سیستماتیک از طریق این توصیفات کار می‌کند تا ویژگی‌های اصلی را که آن تجربه را به آنچه هست تبدیل می‌کند، کشف کند. پژوهشگر به طور موقت پیش‌فرض‌های خود را کنار می‌گذارد — عملی که اپوخه نامیده می‌شود — تا دیدگاه شرکت‌کنندگان تا حد امکان واضح و روشن بیان شود.

تاریخ

پدیدارشناسی به عنوان یک فلسفه توسط ادموند هوسرل در اوایل قرن بیستم بنیان‌گذاری شد، با اثر او در سال 1913 با عنوان «ایده‌ها: درآمدی عمومی بر پدیدارشناسی محض» که روش اپوخه و تقلیل ایدتیک را تشریح کرد. مارتین هایدگر این سنت را در «هستی و زمان» (1927) به سمت یک جهت‌گیری تفسیری و هرمنوتیکی گسترش داد. هانس-گئورگ گادامر رشته هرمنوتیکی را بیشتر توسعه داد. در پژوهش‌های علوم اجتماعی، آمادئو جورجی پدیدارشناسی هوسرلی را در دهه 1970 به یک روش تجربی تطبیق داد، و کلارک موستاکاس روش‌های پژوهش پدیدارشناختی استعلایی را در کتاب راهنمای پرارجاع خود در سال 1994 نظام‌مند کرد.

چه زمانی استفاده شود

پدیدارشناسی زمانی مناسب است که سؤال پژوهش به چگونگی تجربه یا معناسازی افراد از یک پدیده خاص می‌پردازد — به ویژه زمانی که آن پدیده پیچیده، ذهنی یا هنوز به خوبی درک نشده است. این رویکرد برای اهداف اکتشافی و توصیفی در رشته‌هایی مانند علوم بهداشتی، آموزش، روانشناسی و علوم اجتماعی مناسب است. این روش به داده‌های متنی از مصاحبه‌های عمیق یا گروه‌های کانونی با شرکت‌کنندگانی که مستقیماً پدیده را تجربه کرده‌اند، نیاز دارد. حداقل حدود 5 شرکت‌کننده قابل قبول است، با 5 تا 25 نفر که معمول است؛ اگر نمونه به طور قابل توجهی کمتر از 10 نفر باشد، تحلیل ممکن است به اشباع مفهومی لازم برای شناسایی ساختارهای اساسی نرسد، و طراحی مطالعه موردی ممکن است مناسب‌تر باشد.

محدودیت‌ها و ملاحظات

  • یافته‌ها یک تجربه خاص را در بستر توصیف می‌کنند و از نظر آماری قابل تعمیم به یک جمعیت نیستند.
  • به یک نمونه حداقل قابل قبول (معمولاً حداقل 5، ایده‌آل 10 یا بیشتر شرکت‌کننده) نیاز دارد تا ساختارهای اساسی را آشکار کند.
  • بسیار وابسته به مهارت پژوهشگر در براکت‌گذاری پیش‌فرض‌ها و انجام مصاحبه‌های حساس و باز است.
  • تحلیل زمان‌بر است؛ یک مطالعه واحد ممکن است شامل صدها صفحه رونوشت باشد.

شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.

نقاط قوت

  • بافت زیسته و اول شخص تجربه را به عمقی آشکار می‌کند که نظرسنجی‌ها نمی‌توانند آن را ثبت کنند.
  • انعطاف‌پذیر در رشته‌های مختلف — به طور گسترده در علوم بهداشتی، آموزش، روانشناسی و پژوهش‌های اجتماعی استفاده می‌شود.
  • انضباط براکت‌گذاری، تأثیر پژوهشگر را به جای پنهان کردن، صریح و قابل مدیریت می‌سازد.
  • برای سؤالات اکتشافی در مورد پدیده‌های ذهنی یا کمتر شناخته‌شده بسیار مناسب است.

کاربردها

  • کاوش تجربه زیسته بیماران در مدیریت بیماری مزمن یا حرکت در سیستم مراقبت‌های بهداشتی.
  • درک اینکه دانشجویان چگونه انتقال‌ها را تجربه می‌کنند — ورود به دانشگاه، تحصیل در خارج از کشور، یا یادگیری یک رشته جدید.
  • بررسی معنایی که معلمان، مددکاران اجتماعی یا مشاوران به کار حرفه‌ای خود می‌دهند.
  • بررسی غم، تروما، بهبودی یا سایر رویدادهای عمیقاً شخصی زندگی که معنای ذهنی کانون پژوهش است.

چگونه کار می‌کند

چگونه کار می‌کند

1

پیش از جمع‌آوری داده‌ها، پژوهشگر پیش‌فرض‌ها، نظریه‌ها و انتظارات قبلی خود را در مورد پدیده شناسایی و کنار می‌گذارد (براکت می‌کند) — عملی که هوسرل آن را اپوخه نامید. این براکت‌گذاری در طول مطالعه مستند و حفظ می‌شود تا از تحریف گزارش‌های شرکت‌کنندگان توسط پیش‌داوری‌های پژوهشگر جلوگیری شود.

2

توصیفات غنی و اول شخص از تجربه زیسته، معمولاً از طریق مصاحبه‌های عمیق فردی یا گروه‌های کانونی با 5 تا 25 شرکت‌کننده که مستقیماً پدیده مورد مطالعه را تجربه کرده‌اند، جمع‌آوری می‌شود. سؤالات باز از شرکت‌کنندگان دعوت می‌کند تا تجربه خود را با کلمات خودشان توصیف کنند، نه اینکه فرضیه‌های پژوهشگر را تأیید کنند.

3

رونوشت‌های مصاحبه با دقت خوانده می‌شوند و تحت دو حرکت تحلیلی مکمل قرار می‌گیرند: تحلیل توصیفی (شناسایی گزاره‌های مهم و واحدهای معنایی آن‌گونه که در داده‌ها ظاهر می‌شوند) و تحلیل تفسیری (دسته‌بندی واحدهای معنایی در قالب مضامین که جوهر تجربه را به تصویر می‌کشند). در رویکردهای هوسرلی، تمرکز نزدیک به توصیف باقی می‌ماند؛ در رویکردهای هایدگری، پژوهشگر فعالانه معنای متن را در بستر گسترده‌تر آن تفسیر می‌کند.

4

مضامین شناسایی‌شده در یک توصیف ترکیبی ادغام می‌شوند — یک گزارش غنی و منسجم از ساختار اساسی تجربه مشترک بین شرکت‌کنندگان. این ترکیب، یافته اصلی یک مطالعه پدیدارشناختی را نشان می‌دهد: تصویری از اینکه تجربه در اساسی‌ترین شکل خود چگونه است.

دام‌های رایج

  • عدم براکت‌گذاری پیش‌فرض‌ها — زمانی که انتظارات قبلی پژوهشگر نحوه پرسیدن سؤالات یا تفسیر داده‌ها را شکل می‌دهد، ساختار اساسی تجربه شرکت‌کنندگان به جای آشکار شدن، مبهم می‌شود.
  • تعداد کم شرکت‌کنندگان — با کمتر از پنج شرکت‌کننده، دامنه واحدهای معنایی برای شناسایی ساختار اساسی مشترک بسیار محدود است؛ در عوض یک طراحی مطالعه موردی را در نظر بگیرید.
  • جمع‌آوری توصیفات سطحی — سؤالات بله/خیر یا بسته، داده‌های کم‌عمق تولید می‌کنند؛ پرسش‌های باز ('آیا می‌توانید زمانی را توصیف کنید که...؟') ضروری هستند.
  • اشتباه گرفتن دو گونه اصلی — پدیدارشناسی استعلایی به دنبال جوهرهای جهان‌شمول با حداقل تفسیر پژوهشگر است، در حالی که پدیدارشناسی هرمنوتیکی نقش تفسیری پژوهشگر را برجسته می‌کند؛ طراحی مطالعه باید به یکی از این سنت‌ها متعهد باشد و آن را به طور مداوم به کار گیرد.

پرسش‌های متداول

پدیدارشناسی چه تفاوتی با نظریه زمینه‌ای دارد؟

هر دو رویکردهای کیفی هستند، اما اهداف متفاوتی دارند. پدیدارشناسی به دنبال توصیف ساختار اساسی یک تجربه زیسته است — اینکه تجربه در هسته خود چگونه است. نظریه زمینه‌ای به دنبال ساختن یک نظریه اساسی است که یک فرآیند اجتماعی را توضیح می‌دهد. پدیدارشناسی بر معنا و جوهر تمرکز دارد؛ نظریه زمینه‌ای بر فرآیند و تولید نظریه تمرکز می‌کند. جمع‌آوری داده‌ها مشابه است (مصاحبه‌های عمیق)، اما منطق تحلیلی متفاوت است.

به چند شرکت‌کننده نیاز دارم؟

هیچ قانون جهان‌شمولی وجود ندارد، اما 5 تا 25 شرکت‌کننده محدوده معمول ذکر شده در ادبیات است. معیار اصلی نه یک عدد بلکه اشباع مفهومی است — نقطه‌ای که در آن مصاحبه‌های جدید مضامین اساسی جدیدی را آشکار نمی‌کنند. با کمتر از پنج شرکت‌کننده، تمایز جزئیات خاص از ساختار اساسی مشترک تجربه دشوار است.

اپوخه چیست و آیا باید آن را انجام دهم؟

اپوخه (که براکت‌گذاری نیز نامیده می‌شود) عملی است برای شناسایی و کنار گذاشتن پیش‌فرض‌ها، نظریه‌ها و دانش قبلی خود در مورد پدیده تا خوانش شما از داده‌ها را مغرضانه نکند. در سنت هوسرلی، این یک الزام اصلی است. در پدیدارشناسی هرمنوتیکی، افق تفسیری پژوهشگر به جای تعلیق، به رسمیت شناخته شده و با آن درگیر می‌شود. در هر صورت، شفافیت در مورد موقعیت پژوهشگر انتظار می‌رود.

آیا می‌توانم از نرم‌افزارهایی مانند NVivo برای تحلیل پدیدارشناختی استفاده کنم؟

نرم‌افزارهای مدیریت داده‌های کیفی مانند NVivo یا ATLAS.ti می‌توانند در سازماندهی رونوشت‌ها و کدگذاری کمک کنند، اما کار فکری تحلیل پدیدارشناختی را انجام نمی‌دهند. شناسایی واحدهای معنایی، دسته‌بندی در مضامین و ترکیب ساختار اساسی باید توسط پژوهشگر انجام شود. نرم‌افزار ذخیره‌سازی و بازیابی را انجام می‌دهد؛ تفسیر به تحلیلگر تعلق دارد.

روش‌های مرتبط

منابع

  1. Moustakas, C. (1994). Phenomenological Research Methods. Sage.

    شابک: 978-0803957466
    کپی شد.