نمونهبرداری تجربی سیار — ارزیابی بومشناختی لحظهای در زندگی روزمره
- معرفیشده توسط
- Mihaly Csikszentmihalyi & Reed Larson
- سال
- 1983
- نوع
- Intensive longitudinal data collection technique
- خانواده
- Data collection
این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید
چه کاری انجام میدهد؟
نمونهبرداری تجربی سیار (ESM) یک تکنیک جمعآوری داده طولی فشرده است که در آن شرکتکنندگان به پرسشنامههای کوتاه و تکراری که در فواصل زمانی تصادفی یا برنامهریزیشده در طول روز به گوشیهای هوشمندشان ارسال میشود، پاسخ میدهند.
ESM با ثبت افکار، احساسات، رفتارها و بافت در لحظه وقوع یا نزدیک به آن، سوگیری یادآوری گذشتهنگر را به حداقل میرساند و تصویری با وضوح بالا از نوسانات روانشناختی و رفتاری در زندگی روزمره ارائه میدهد.
شهود پشت روش
نظرسنجیهای سنتی از افراد میخواهند که به روزها یا هفتههای گذشته فکر کنند — فرآیندی که مستعد تحریف حافظه و غلبه تجربیات اوج یا اخیر است. ESM با پرسیدن سوالات کوتاه و هدفمند چندین بار در روز، درست زمانی و مکانی که زندگی روزمره در جریان است، از این مشکل جلوگیری میکند. آن را به عنوان «عکسهای فوری» مکرر از تجربه در نظر بگیرید تا یک عکس پانورامیک واحد که پس از واقعیت گرفته شده است. نتیجه، دادههایی است که تغییرات درونفردی را در طول زمان و بافت ردیابی میکند و به محققان این امکان را میدهد که نه تنها بپرسند «حالت روحی شما به طور متوسط چگونه است؟» بلکه «حالت روحی شما چگونه در فعالیتها، افراد و مکانهای مختلف تغییر میکند؟»
تاریخ
روش نمونهبرداری تجربی توسط میهای چیکسنتمیهای و رید لارسون در دانشگاه شیکاگو در اوایل دهه ۱۹۸۰ به عنوان راهی برای مطالعه تجربه بهینه و روانشناسی زندگی روزمره توسعه یافت. مقاله اعتبارسنجی آنها در سال ۱۹۸۷ در Journal of Nervous and Mental Disease شواهد روانسنجی بنیادی را بنا نهاد. مقاله سال ۲۰۰۸ شیفمن، استون و هافورد در Annual Review of Clinical Psychology سنت موازی ارزیابی بومشناختی لحظهای در تحقیقات سلامت را نظاممند کرد. پذیرش گسترده گوشیهای هوشمند از اواخر دهه ۲۰۰۰ به بعد، ESM را از یک پروتکل مبتنی بر پیجر به یک روش سیار مقیاسپذیر تبدیل کرد.
چه زمانی استفاده شود
زمانی از ESM استفاده کنید که سوال پژوهشی شما به تغییرپذیری درونفردی، حالتهای لحظهای، یا پویایی رفتار در بافتهای طبیعی مربوط میشود — سوالاتی مانند چگونگی نوسان عاطفه در فعالیتهای روزانه، چگونگی انباشت استرس در طول یک روز کاری، یا چگونگی شکلگیری خلقوخو توسط تعاملات اجتماعی در زمان واقعی. این روش برای روانشناسی، علوم بهداشتی، تحقیقات سازمانی و رفتار مصرفکننده بسیار مناسب است. از ESM زمانی اجتناب کنید که سازه مورد علاقه نیاز به تأمل طولانی دارد (مثلاً معنای داستان زندگی)، زمانی که شرکتکنندگان فاقد سواد یا انگیزه برای پرسشنامههای کوتاه مکرر هستند، زمانی که بافت مطالعه استفاده مکرر از تلفن را غیرعملی یا ناامن میکند، یا زمانی که بودجه و زمانبندی پژوهش نمیتواند زیرساخت، نظارت بر انطباق و تحلیل چندسطحی مورد نیاز ESM را پشتیبانی کند.
محدودیتها و ملاحظات
- بار شرکتکننده زیاد است؛ وقفههای مکرر در طول روز میتواند باعث خستگی، واکنشپذیری به ارزیابی و ریزش شود.
- عدم انطباق سیستماتیک است (ارزیابیها در لحظات پرفشار یا خصوصی از دست میروند)، که به طور بالقوه میتواند یافتهها را سوگیرانه کند.
- مدیریت داده، زیرساخت برنامه و مدلسازی چندسطحی نیاز به تخصص و منابع فنی تخصصی دارند.
- اندازهگیریهای لحظهای به ناچار کوتاه هستند؛ سازههای پیچیده که نیاز به تأمل غنی دارند نمیتوانند به طور کافی در عکسهای فوری ۱ تا ۳ دقیقهای ثبت شوند.
- یافتهها مختص دوره و بافت نمونهبرداری شده هستند؛ تعمیم به سایر مراحل زندگی یا جمعیتها نیاز به تکرار دارد.
شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.
نقاط قوت
- ثبت حالتهای لحظهای با حداقل سوگیری یادآوری گذشتهنگر، که اعتبار بومشناختی را به طور چشمگیری بهبود میبخشد.
- امکان تحلیلهای درونفردی را فراهم میکند که طرحهای مقطعی نمیتوانند ارائه دهند — ردیابی نوسانات، اثرات تأخیری و تغییرپذیری در سطح فرد.
- تعداد زیادی مشاهده به ازای هر شرکتکننده تولید میکند، که قدرت آماری قابل توجهی برای فرضیههای درونفردی حتی با اندازههای نمونه متوسط فراهم میآورد.
- محیط طبیعی: دادهها در محیطهای واقعی شرکتکنندگان جمعآوری میشوند نه در شرایط آزمایشگاهی مصنوعی.
- تحویل انعطافپذیر از طریق برنامههای گوشی هوشمند امکان افزایش دادههای غیرفعال (GPS، شتابسنجی، استفاده از صفحه نمایش) را در کنار گزارشهای خودی فراهم میکند.
کاربردها
- ردیابی تغییرپذیری خلقوخو و عاطفه در جمعیتهای بالینی (افسردگی، اختلال دوقطبی، اضطراب) برای شناسایی الگوهای خطر درونفردی.
- مطالعه چگونگی همتغییری تعاملات اجتماعی، فعالیت بدنی و کیفیت خواب با بهزیستی در زندگی روزمره.
- بررسی هوس لحظهای، محرکهای مصرف مواد و پیشسازهای عود در تحقیقات اعتیاد.
- اندازهگیری نوسانات مشارکت کاری، استرس و بار شناختی در طول یک روز کاری در روانشناسی سازمانی.
- ثبت تصمیمگیری مصرفکننده و استفاده از رسانه در لحظه وقوع در بافتهای مصرف طبیعی.
- ارزیابی پویایی علائم و پاسخ به درمان در بیماران مبتلا به دردهای مزمن یا شرایط خستگی.
چگونه کار میکند
چگونه کار میکند
محقق سازه مورد علاقه (خلقوخو، استرس، هوس، تعامل اجتماعی و غیره) را تعریف میکند و در مورد یک طرح سیگنالدهی تصمیم میگیرد: تصادفی (سیگنالها در لحظات غیرقابل پیشبینی در پنجرههای زمانی از پیش تعیینشده رخ میدهند)، وابسته به فاصله (زمانهای ثابت در هر روز)، یا وابسته به رویداد (شرکتکننده ارزیابی را زمانی که یک رویداد تعریفشده رخ میدهد، فعال میکند). تعداد ارزیابیهای روزانه و مدت مطالعه برای ایجاد تعادل بین چگالی داده و بار شرکتکننده تنظیم میشود؛ ۳ تا ۱۰ سیگنال در روز طی ۷ تا ۱۴ روز معمول است.
شرکتکنندگان جذب میشوند و یک برنامه موبایل اختصاصی یا سیستم مبتنی بر پیامک دریافت میکنند که سیگنالها را ارسال و پاسخها را ثبت میکند. یک جلسه توجیهی کامل پروتکل را توضیح میدهد و معمولاً یک روز تمرین کوتاه قبل از شروع مطالعه اصلی اجرا میشود. مقیاسها باید کوتاه باشند — پاسخها باید ۱ تا ۳ دقیقه طول بکشند — و برای اندازهگیری مکرر درونفردی اعتبارسنجی شده باشند.
سیگنالها در زمانها یا فواصل از پیش تعیینشده ارسال میشوند. هنگامی که سیگنالی میرسد، شرکتکننده برنامه را باز میکند و به پرسشنامه لحظهای پاسخ میدهد و وضعیت فعلی، فعالیت در حال انجام، بافت اجتماعی و مکان خود را (در صورت اجازه) ثبت میکند. پاسخها دارای برچسب زمانی هستند و به طور خودکار بارگذاری میشوند. انطباق و تأخیر پاسخ برای کنترل کیفیت بعدی ثبت میشوند.
نرخ پاسخدهی در طول دوره مطالعه ردیابی میشود. شرکتکنندگانی که به زیر آستانه قابل قبول (معمولاً ۷۰-۷۵٪ سیگنالها) میرسند، ممکن است با یادآوریها تماس گرفته شوند یا از تحلیل حذف شوند. عدم انطباق بالا تصادفی نیست — تمایل دارد در لحظات پرفشار یا خصوصی رخ دهد — و میتواند سوگیری سیستماتیکی را ایجاد کند که باید در برنامه تحلیل مورد توجه قرار گیرد.
از آنجا که هر شرکتکننده مشاهدات زیادی را ارائه میدهد، دادهها دارای ساختار تو در تو هستند (ارزیابیها درون افراد، افراد درون گروهها). مدلسازی چندسطحی (HLM / مدلهای اثرات مختلط) چارچوب تحلیلی استاندارد است. اثرات درونفردی (چگونگی نوسان یک متغیر حول میانگین هر فرد) از اثرات بینفردی (چگونگی تفاوت افراد به طور متوسط) جدا میشوند، که فرضیههای دقیق در مورد پویایی حالت، اثرات تأخیری و تعدیلکنندههای سطح فرد را ممکن میسازد.
دامهای رایج
- تعداد زیاد آیتم در هر سیگنال: پرسشنامههای طولانیتر از ۱۰ تا ۱۵ آیتم به شدت انطباق را کاهش میدهند؛ هر سیگنال را کوتاه و برای استفاده درونفردی اعتبارسنجی شده نگه دارید.
- نادیده گرفتن همبستگیهای درونطبقهای: در نظر گرفتن دادههای ESM به عنوان مشاهدات مستقل، خطای نوع اول را افزایش میدهد؛ همیشه از مدلهای چندسطحی یا اثرات مختلط استفاده کنید که ساختار تو در تو را در نظر میگیرند.
- اشتباه گرفتن اثرات درونفردی و بینفردی: متغیری که پیامدها را در سطح بینفردی پیشبینی میکند، لزوماً در سطح درونفردی چنین نمیکند (و بالعکس)؛ این اثرات باید به طور صریح در تحلیل جدا شوند.
- غفلت از واکنشپذیری: عمل خود-نظارتی میتواند رفتار یا تجربه مورد مطالعه را تغییر دهد؛ یک دوره عادتپذیری را در نظر بگیرید یا واکنشپذیری را در تحلیلهای حساسیت لحاظ کنید.
پرسشهای متداول
چند سیگنال در روز و برای چند روز منطقی است؟
یک پروتکل رایج، ۴ تا ۸ سیگنال تصادفی در روز را طی ۷ تا ۱۴ روز متوالی ارسال میکند که منجر به ۲۸ تا ۱۱۲ ارزیابی به ازای هر شرکتکننده میشود. تعداد بهینه به همبستگی درونطبقهای پیامد شما (ICC بالاتر = نیاز به اندازهگیریهای تکراری کمتر)، تحمل بار شرکتکننده و مقیاس زمانی پدیده بستگی دارد. پروتکلهای بسیار کوتاه (۳ روز) ممکن است ریتمهای هفتگی را از دست بدهند؛ پروتکلهای بسیار طولانی (>۲۱ روز) خطر ریزش قابل توجه ناشی از خستگی را دارند.
برای یک مطالعه ESM به چه اندازه نمونهای نیاز دارم؟
توان در ESM تابعی از تعداد شرکتکنندگان و تعداد ارزیابیها به ازای هر فرد است. برای اندازههای اثر درونفردی معمول (r ≈ ۰.۱۵–۰.۳۰)، مطالعات شبیهسازی نشان میدهند که ۵۰ تا ۱۰۰ شرکتکننده با ۳۰ تا ۵۰ ارزیابی معتبر برای هر یک، توان کافی برای مدلهای چندسطحی را فراهم میکند. تعداد کمتر شرکتکنندگان را میتوان تا حدی با ارزیابیهای بیشتر جبران کرد، اما زیر تقریباً ۳۰ شرکتکننده، برآوردهای واریانس بینفردی ناپایدار میشوند.
آیا ESM برای تحقیقات کیفی مناسب است؟
ESM عمدتاً دادههای کمی (رتبهبندیها، فراوانیها) تولید میکند. با این حال، طرحهای وابسته به رویداد میتوانند فیلدهای متنی باز را برای پاسخهای روایی کوتاه در بر گیرند، و دادههای ESM میتوانند برای انتخاب هدفمند لحظات برای مصاحبههای کیفی پیگیری استفاده شوند — طرحی که گاهی اوقات «مصاحبههای غنیشده با ESM» نامیده میشود. ESM کیفی محض غیرمعمول است.
چه نرمافزارها و برنامههایی معمولاً برای ESM استفاده میشوند؟
پلتفرمهای تحقیقاتی محبوب شامل m-Path، ExperienceSampler، MetricWire و movisensXS هستند. برای مطالعات بالینی یا در مقیاس بزرگتر، ادغامهای سفارشی REDCap یا Qualtrics SMS نیز استفاده میشوند. انتخاب به بودجه، نیاز به حسگر غیرفعال و سطح تخصص برنامهنویسی موجود بستگی دارد.
ESM چه تفاوتی با روش دفترچه خاطرات دارد؟
مطالعات دفترچه خاطرات معمولاً از شرکتکنندگان میخواهند که یک رکورد پایان روز را تکمیل کنند و خلاصهای روزانه را ثبت کنند. ESM چندین ارزیابی را در طول روز در لحظه تجربه یا نزدیک به آن ثبت میکند. ESM وضوح زمانی دقیقتری را فراهم میکند و از سوگیری یادآوری خلاصه روزانه جلوگیری میکند، اما بار بیشتری را بر شرکتکننده تحمیل میکند. برای پدیدههایی که در طول روزها رخ میدهند (مانند انباشت استرس روزانه) یک طرح دفترچه خاطرات ممکن است کافی باشد؛ برای نوسانات درونروزی ESM ارجح است.
روشهای مرتبط
منابع
Csikszentmihalyi, M., & Larson, R. (1987). Validity and reliability of the Experience-Sampling Method. Journal of Nervous and Mental Disease, 175(9), 526–536.
باز کردن مرجع DOIکپی شد.Stone, A. A., Shiffman, S., Atienza, A. A., & Nebeling, L. (Eds.). (2007). The Science of Real-Time Data Capture: Self-Reports in Health Research. Oxford University Press.
شابک: 978-0195178715کپی شد.