تحلیل استعاره — تحلیل استعاره مفهومی و انتقادی
- معرفیشده توسط
- George Lakoff & Mark Johnson (Conceptual Metaphor Theory); Jonathan Charteris-Black (Critical Metaphor Analysis)
- سال
- Theoretical foundation 1980; systematic research applications from 1990s onward
- نوع
- Qualitative research method
- خانواده
- Textual Analysis
این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید
چه کاری انجام میدهد؟
تحلیل استعاره یک روش کیفی است که استعارههای نهفته در زبان را شناسایی، طبقهبندی و تفسیر میکند تا نشان دهد چگونه گویندگان و نویسندگان تجربه را مفهومسازی میکنند، معنا میسازند و نفوذ ایدئولوژیک اعمال میکنند. این روش که مبتنی بر نظریه استعاره مفهومی لاکوف و جانسون است، استعاره را نه به عنوان یک تزئین ادبی، بلکه به عنوان یک ساختار شناختی اساسی — مانند «بحث جنگ است» یا «زمان پول است» — در نظر میگیرد که نحوه تفکر، استدلال و عمل افراد را شکل میدهد. این روش به طور گسترده در روانشناسی، آموزش، گفتمان سیاسی، ارتباطات بهداشتی و تحقیقات سازمانی کاربرد دارد.
شهود پشت روش
هنگامی که یک سیاستمدار مهاجرت را «سیل» توصیف میکند یا یک پزشک سرطان را «نبرد» مینامد، آنها صرفاً رنگارنگ صحبت نمیکنند، بلکه یک چارچوب مفهومی را تحمیل میکنند که ویژگیهای خاصی (حجم، تهاجم، مبارزه) را برجسته کرده و ویژگیهای دیگر (داستانهای فردی، مدیریت مزمن) را سرکوب میکند. تحلیل استعاره این چارچوبها را آشکار میسازد. یک پژوهشگر متونی را جمعآوری میکند که در آنها شرکتکنندگان یا نویسندگان درباره پدیدهای صحبت میکنند، نگاشتهای استعاری نظاممند را شناسایی میکند، میپرسد کدام حوزه منبع (آب، جنگ، سفر) بر کدام حوزه هدف (مهاجرت، بیماری، اصلاح) پرتاب میشود، و سپس میپرسد این نگاشت به نفع چه کسانی است. تحلیل از سطح زبانی به ساختار شناختی و سپس به معنای اجتماعی حرکت میکند.
تاریخ
مطالعه علمی مدرن استعاره توسط کتاب «استعارههایی که با آنها زندگی میکنیم» اثر جورج لاکوف و مارک جانسون در سال ۱۹۸۰ متحول شد، که استدلال میکرد استعاره یک سازوکار شناختی است تا یک ابزار بلاغی، که حوزههای انتزاعی تجربه را از طریق نگاشت از حوزههای منبع تجسمیافته و ملموس سازماندهی میکند. در طول دهههای ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، زبانشناسان شناختی (لاکوف، ترنر، کووکِس) صدها استعاره مفهومی را به صورت تجربی نگاشت کردند. گروه Pragglejaz رویه شناسایی MIP را در سال ۲۰۰۷ منتشر کرد و استین و همکاران آن را در سال ۲۰۱۰ به MIPVU اصلاح کردند و یک استاندارد حاشیهنویسی قابل تکرار ارائه دادند. جاناتان چارترس-بلک تحلیل استعاره انتقادی را از اوایل دهه ۲۰۰۰ توسعه داد و روشهای پیکره را با تحلیل گفتمان انتقادی ادغام کرد تا کارکردهای ایدئولوژیک استعاره را در متون سیاسی و رسانهای بررسی کند.
چه زمانی استفاده شود
تحلیل استعاره زمانی مناسب است که پرسش پژوهش به چگونگی چارچوببندی شناختی تجربه، مسئله یا پدیده توسط افراد مربوط باشد — یعنی چگونه بیماری، رهبری، تغییر، یادگیری یا سیاست در زبان مفهومسازی میشود، نه اینکه چه نگرشها یا رفتارهایی اندازهگیری میشوند. این روش برای پرسشهای اکتشافی و تفسیری در آموزش (چگونه دانشآموزان یک موضوع را مفهومسازی میکنند)، بهداشت (چگونه بیماران درباره بیماری صحبت میکنند)، علوم سیاسی (چگونه رهبران سیاست را چارچوببندی میکنند) و تحقیقات سازمانی (چگونه کارکنان فرهنگ را توصیف میکنند) مناسب است. این روش برای زمانی مناسب نیست که هدف پژوهش اندازهگیری فراوانی یک نگرش، آزمودن فرضیهای درباره رفتار، یا تولید یک نظریه مبتنی بر داده از یک فرآیند اجتماعی باشد؛ این اهداف به ترتیب به روشهای پیمایشی، طرحهای آزمایشی، یا نظریه مبتنی بر داده نیاز دارند. یک پیکره متنی به اندازه کافی غنی یک پیششرط سخت است — دادههای نازک یا بسیار ساختاریافته (پرسشنامههای بسته، نظرسنجیهای تیکباکس) تحلیل استعاره معناداری را ارائه نمیدهند.
محدودیتها و ملاحظات
- قابلیت اطمینان بین ارزیابها در شناسایی استعاره میتواند متوسط باشد؛ مرز بین زبان تحتاللفظی و استعاری مورد مناقشه است و MIP/MIPVU قضاوتهای موردی را حذف نمیکند.
- یافتهها وابسته به زمینه و تفسیری هستند — آنها چارچوبهای مفهومی را در یک پیکره خاص توصیف میکنند و نمیتوانند از نظر آماری به یک جمعیت تعمیم داده شوند.
- این روش معنای غیرزبانی (ژست، تصویر، لحن) را ثبت نمیکند و دامنه آن را در مواردی که دادههای چندوجهی مرتبط هستند، محدود میکند.
- گردآوری پیکره و شناسایی نظاممند استعاره زمانبر است، به ویژه برای مجموعه دادههای بزرگ که کمک نرمافزاری فقط جزئی است.
شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.
نقاط قوت
- چارچوبهای شناختی ناخودآگاه را که ممکن است خود گویندگان از آنها آگاه نباشند، آشکار میسازد و دسترسی به معنای ضمنی را که با معیارهای نگرش صریح قابل ثبت نیست، فراهم میکند.
- قابل اجرا بر روی هر داده متنی طبیعی یا برانگیخته — از مصاحبههای بالینی گرفته تا سخنرانیهای سیاسی و پیکرههای رسانههای اجتماعی — بدون نیاز به واکنش شرکتکننده.
- مبتنی بر یک سنت نظری کاملاً توسعهیافته (نظریه استعاره مفهومی؛ تحلیل استعاره انتقادی) با رویههای شناسایی استاندارد شده (MIP/MIPVU) که قابلیت تکرارپذیری را بهبود میبخشد.
- شناخت فردی و گفتمان اجتماعی را به هم پیوند میدهد و آن را برای پرسشهای پژوهشی روانشناختی و جامعهشناختی-انتقادی مفید میسازد.
- میتواند با ابزارهای زبانشناسی پیکره برای مدیریت مجموعه دادههای بزرگ ترکیب شود و امکان خواندن دقیق در سطح خرد و تحلیل فراوانی در سطح کلان را فراهم میکند.
کاربردها
- تحلیل چگونگی چارچوببندی استعاری بحران اقتصادی، مهاجرت یا سلامت عمومی توسط رهبران سیاسی برای بسیج حمایت یا نسبت دادن تقصیر.
- بررسی استعارههایی که بیماران برای توصیف بیماری مزمن یا اختلالات سلامت روان استفاده میکنند، به ارتباطات بالینی و زبان درمانی اطلاع میدهد.
- تحقیق در مورد چگونگی مفهومسازی یادگیری، ریاضیات یا تحقیق علمی توسط دانشآموزان و معلمان برای شناسایی چارچوبهای سازنده و مانع برای آموزش.
- مطالعه فرهنگ سازمانی با استخراج و تحلیل استعارههایی که کارکنان برای توصیف محل کار، رهبری یا فرآیندهای تغییر خود استفاده میکنند.
- ردیابی تغییرات در چارچوببندی رسانهای یک مسئله اجتماعی (مانند تغییرات آب و هوایی، مهاجرت) در طول زمان از طریق تحلیل فراوانی استعاره مبتنی بر پیکره.
- کاوش تفاوتهای بین فرهنگی در چارچوببندی مفهومی با مقایسه استعارهها در زبانها یا جوامع مختلف برای همان حوزه هدف.
چگونه کار میکند
چگونه کار میکند
یک پیکره متنی مناسب برای پرسش پژوهش گردآوری میشود: رونوشت مصاحبهها، سخنرانیهای پارلمانی، مقالات روزنامهها، پستهای رسانههای اجتماعی، گزیدههای کتاب درسی، یا پاسخهای کتبی به پرسشهایی مانند «سازمان من مانند... است». پیکره باید به اندازه کافی غنی از زبان طبیعی یا برانگیخته باشد تا طیفی از عبارات استعاری را ارائه دهد. تصمیمات نمونهگیری — هدفمند، مبتنی بر معیار، یا مبتنی بر پیکره — برای امکان تکرارپذیری و ارزیابی انتقادی مستند میشوند.
عبارات استعاری با استفاده از یک رویه شناسایی اصولی شناسایی میشوند. رویه شناسایی استعاره (MIP) که به طور گسترده استفاده میشود و نسخه اصلاح شده آن MIPVU، که توسط گروه Pragglejaz توسعه یافته است، معیارهای گام به گام را ارائه میدهد: برای هر واحد واژگانی، پژوهشگر میپرسد آیا معنای متنی آن با معنای اساسی (ملموسترین یا بدنیترین) آن متفاوت است و آیا معنای متنی را میتوان با تضاد با آن معنای اساسی درک کرد. عباراتی که هر دو معیار را برآورده میکنند به عنوان استعاری علامتگذاری میشوند.
استعارههای زبانی شناسایی شده به استعارههای مفهومی گروهبندی میشوند — نگاشتهای شناختی زیربنایی که چندین عبارت سطحی را توجیه میکنند. برای مثال، «حمله به مشکل»، «دفاع از موقعیت» و «پیروزی در بحث» همگی استعاره مفهومی «بحث جنگ است» را نشان میدهند. گروهبندی بر اساس حوزه منبع هدایت میشود: تجربه بدنی، جهتگیری فضایی، سفر، ظرف، جنگ، ماشین، ارگانیسم و غیره. این طبقهبندی ساختارهای مفهومی غالب در پیکره را آشکار میسازد.
تحلیلگر تفسیر میکند که هر استعاره غالب در مورد حوزه هدف چه چیزی را برجسته، پنهان و تلویحاً بیان میکند و به زمینه اجتماعی و گفتمانی تکیه میکند. تحلیل استعاره انتقادی (چارترس-بلک) علاوه بر این میپرسد که چه کسی از استعاره سود میبرد، چه مفروضات ایدئولوژیکی را طبیعی میکند و چه استعارههای جایگزینی میتوانند مسئله را بازتعریف کنند. در کاربردهای روانشناختی و آموزشی، تمرکز بیشتر بر معنای شناختی و عاطفی است تا بر قدرت؛ لنز تفسیری بر این اساس تطبیق داده میشود.
یافتهها به عنوان یک گزارش ساختاریافته از استعارههای مفهومی پرتکرار یا برجسته ارائه میشوند که با مثالهای متنی نماینده تصویر شدهاند. شمارشهای فراوانی کمی ممکن است تفسیر کیفی را همراهی کند تا برجستگی نسبی را در گروهها یا دورههای زمانی نشان دهد. بازتاب در مورد انتخابهای تفسیری تحلیلگر و خوانشهای جایگزین احتمالی مستند میشود.
دامهای رایج
- انتخاب گزینشی مثالهای زنده به جای استفاده از یک رویه شناسایی اصولی مانند MIP/MIPVU — این امر منجر به یک خوانش انتخابی و غیرقابل تکرار به جای یک تحلیل نظاممند میشود.
- اشتباه گرفتن استعارههای زبانی با استعارههای مفهومی — عبارات فردی («او به بحث حمله کرد») باید قبل از اینکه تفسیر معنادار باشد، به نگاشتهای زیربنایی (بحث جنگ است) گروهبندی شوند.
- ادعای بیش از حد قصد ایدئولوژیک — همه استعارهها به صورت استراتژیک به کار گرفته نمیشوند؛ بسیاری از آنها عبارات متعارف منجمد شده هستند که ساختار مفهومی آنها فقط به صورت تحلیلی فعال میشود. تحلیلگر باید استعارههای برجسته و با انگیزه را از استعارههای مرده یا متعارف متمایز کند.
- نادیده گرفتن زمینه — همان استعاره (مانند «بدنه دانش») میتواند در یک زمینه پزشکی، آموزشی یا سیاسی پیامدهای متفاوتی داشته باشد؛ تفسیر باید در جامعه گفتمانی و موقعیت خاص مستقر باشد.
- در نظر گرفتن دادههای تکمیل جمله برانگیخته («X مانند... است») به عنوان معادل زبان طبیعی — استعارههای القا شده نظریههای عامیانه را آشکار میکنند اما ممکن است ساختار مفهومی خودانگیخته را در گفتمان واقعی منعکس نکنند.
پرسشهای متداول
تحلیل استعاره چگونه با تحلیل گفتمان متفاوت است؟
تحلیل گفتمان بررسی میکند که چگونه زبان واقعیت اجتماعی را در سطح متن و زمینه میسازد — روابط قدرت، ژانر، ایدئولوژی و هویت اجتماعی همگی در محدوده آن قرار دارند. تحلیل استعاره بر نگاشتهای استعاری بین حوزههای مفهومی تمرکز محدودتری دارد. این دو اغلب همپوشانی دارند: تحلیل استعاره انتقادی به صراحت یک زیرشاخه از تحلیل گفتمان انتقادی است و از استعاره به عنوان نقطه ورود تحلیلی استفاده میکند. یک مطالعه میتواند از هر دو استفاده کند: تحلیل گفتمان برای ویژگیهای ساختاری گسترده و تحلیل استعاره برای زوم کردن بر چارچوببندی مفهومی.
آیا برای تحلیل استعاره به پیکره بزرگی نیاز دارم؟
لزوماً نه. تحلیل استعاره تکموردی یا پیکره کوچک — به عنوان مثال، خواندن دقیق یک مصاحبه یا یک سخنرانی — قانونی است و میتواند بینش تفسیری غنی ارائه دهد. پیکرههای بزرگتر امکان ادعاهای فراوانی و مقایسهها را در بین گروهها یا نقاط زمانی فراهم میکنند. تصمیم به پرسش پژوهش شما بستگی دارد: عمق تفسیر در مقابل وسعت الگو. هر مقیاسی را که استفاده میکنید، رویه شناسایی باید مستند شده و به طور مداوم اعمال شود.
چه ابزارهای نرمافزاری از تحلیل استعاره پشتیبانی میکنند؟
برای کار در سطح پیکره، نرمافزارهای همبستگی (AntConc، Sketch Engine، Wordsmith) به بازیابی موارد واژگانی مرتبط با یک حوزه منبع در مجموعههای متنی بزرگ کمک میکنند. ATLAS.ti و NVivo میتوانند از کدگذاری و گروهبندی عبارات استعاری پشتیبانی کنند. ابزارهای تخصصی مانند MetaNet و راهنماهای حاشیهنویسی MIPVU به شناسایی نظاممند کمک میکنند. با این حال، گروهبندی مفهومی و تفسیر همچنان وظایف تحلیلی انسانی هستند — هیچ نرمافزاری کار شناختی اصلی را خودکار نمیکند.
آیا تحلیل استعاره میتواند با روشهای کمی ترکیب شود؟
بله. شمارش فراوانی خانوادههای استعاره در بین گروهها (بیماران در مقابل پزشکان، روزنامههای چپ در مقابل راست) یک بعد کمی را بدون نیاز به استنتاج آماری فراهم میکند. برخی از پژوهشگران فراوانی استعاره مبتنی بر پیکره را با دادههای نظرسنجی ترکیب میکنند تا بررسی کنند که آیا چارچوببندی مفهومی پیشبینی کننده نگرشها یا رفتارها است — نوعی طرح روشهای ترکیبی. با این حال، کار تفسیری کیفی باید قبل از کمیسازی انجام شود، زیرا استعارهها باید قبل از شمارش معنادار شناسایی و دستهبندی شوند.
تفاوت بین تحلیل استعاره مفهومی و تحلیل استعاره انتقادی چیست؟
تحلیل استعاره مفهومی (ناشی از لاکوف و جانسون) بر نگاشت ساختار شناختی پرتابهای حوزه منبع به حوزه هدف تمرکز دارد — هدف آن توصیفی و شناختی است. تحلیل استعاره انتقادی (چارترس-بلک) یک بعد هنجاری و سیاسی را اضافه میکند: میپرسد کدام استعارهها توسط بازیگران قدرتمند به صورت استراتژیک انتخاب میشوند، چه کار ایدئولوژیکی انجام میدهند، به نفع چه کسانی هستند و چه چارچوبهای جایگزینی ممکن است وجود داشته باشند. CMA به صراحت ارزیابانه است؛ تحلیل استعاره مفهومی قصد توصیفی دارد.
روشهای مرتبط
منابع
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. University of Chicago Press.
شابک: 978-0226468013کپی شد.Charteris-Black, J. (2004). Corpus Approaches to Critical Metaphor Analysis. Palgrave Macmillan.
باز کردن مرجع انتشارکپی شد.