Skip to content
بازگشت به نتایج جست‌وجو

پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی — پژوهش تجربه زیسته

معرفی‌شده توسط
Martin Heidegger (philosophical basis); Max van Manen (research methodology)
سال
Philosophical roots 1927; methodological form 1990
نوع
Qualitative interpretive research approach
خانواده
Qualitative design / analysis

این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید

اندازه قلم

چه کاری انجام می‌دهد؟

پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی یک رویکرد پژوهشی کیفی است که معنای تجربه زیسته را از طریق یک لنز تفسیری صریح که در سنت هرمنوتیکی ریشه دارد، بررسی می‌کند. این رویکرد که ریشه در هستی‌شناسی هرمنوتیکی هایدگر دارد و به عنوان یک روش تحقیق توسط ماکس ون مانن توسعه یافته است، معتقد است که تجربه انسانی همیشه از پیش تفسیر شده است و درک از طریق یک حرکت دایره‌ای بین اجزا و کل — دایره هرمنوتیکی — پدیدار می‌شود. این رویکرد، حضور تفسیری و درگیر پژوهشگر را به جای کنار گذاشتن آن، برجسته می‌کند.

شهود پشت روش

پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی را به جای پر کردن پرسشنامه، مانند خواندن یک رمان با لایه‌های غنی در نظر بگیرید. همانطور که درک فصل یک رمان نیازمند خواندن فصل‌های قبلی است — و بازخوانی فصل‌های قبلی با دانش پایان عمیق‌تر می‌شود — این رویکرد بین روایت‌های شرکت‌کنندگان و زمینه گسترده‌تر تجربه انسانی، رفت و برگشت می‌کند. پژوهشگر به عنوان یک ناظر خنثی در خارج از داده‌ها قرار نمی‌گیرد، بلکه به عنوان یک مفسر درگیر وارد متن می‌شود و اجازه می‌دهد معنا از طریق چرخه‌های مکرر و تأملی خواندن و بازخوانی پدیدار شود. هدف، توصیفی غنی و تأثیرگذار از معنای زیستن یک تجربه خاص است.

تاریخ

هرمنوتیک پدیدارشناسی به عنوان یک فلسفه توسط مارتین هایدگر در «هستی و زمان» (۱۹۲۷) بیان شد و پدیدارشناسی را از جستجوی متعالی هوسرل برای جوهرها به سمت هستی‌شناسی تفسیری وجود انسانی موقعیت‌مند و تاریخی سوق داد. هانس-گئورگ گادامر بعد هرمنوتیکی را در «حقیقت و روش» (۱۹۶۰) تعمیق بخشید و بر ادغام افق‌ها بین مفسر و متن تأکید کرد. ماکس ون مانن این سنت فلسفی را در «پژوهش تجربه زیسته» (۱۹۹۰) به یک روش تحقیق ملموس تبدیل کرد و چارچوبی عملی اما از نظر فلسفی مستحکم را برای پژوهشگران علوم انسانی در آموزش و بهداشت فراهم کرد. این رویکرد از آن زمان به یکی از پر استنادترین طرح‌های کیفی در تحقیقات پرستاری، آموزشی و علوم اجتماعی تبدیل شده است.

چه زمانی استفاده شود

هنگامی که پرسش تحقیق به معنای یک تجربه زیسته مربوط می‌شود و زمانی که پژوهشگر مایل است به جای حفظ موضع توصیف جداگانه، به طور تفسیری با داده‌ها درگیر شود، از پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی استفاده کنید. این روش به ویژه برای پرسش‌ها در حرفه‌های بهداشت، آموزش، پرستاری، مددکاری اجتماعی و علوم انسانی که تجربه در زمینه اجتماعی، فرهنگی و تاریخی گنجانده شده است، مناسب است. این روش برای نمونه‌های کوچک هدفمند (۶ تا ۱۵ نفر) از افرادی با تجربه غنی و مستقیم از پدیده مناسب است. زمانی که هدف شمارش فراوانی یا آزمون فرضیه‌ها است، زمانی که شرکت‌کنندگان فقط آشنایی غیرمستقیم با پدیده دارند، یا زمانی که پروژه نیازمند یک رویه تحلیل مکانیکی و به وضوح قابل تکرار است — ماهیت تفسیری و نویسندگی این روش، تکرار به معنای اثبات‌گرایانه را نه ممکن و نه مورد نظر می‌سازد — از آن استفاده نکنید.

محدودیت‌ها و ملاحظات

  • یافته‌ها وابسته به زمینه هستند و قرار نیست به طور آماری به جمعیت‌های گسترده‌تر تعمیم داده شوند.
  • کیفیت تفسیر به شدت به سواد فلسفی، ظرفیت تأملی و مهارت نوشتاری پژوهشگر بستگی دارد.
  • فرآیند تکراری و متمرکز بر نوشتن، زمان‌بر است و برنامه‌ریزی قابل پیش‌بینی آن دشوار است.
  • معیارهای دقت (طنین، توصیف غنی، معقولیت تفسیری) برای داورانی که در سنت‌های کمی آموزش دیده‌اند، کمتر آشنا هستند، که می‌تواند ارسال مقاله و بررسی اخلاقی را پیچیده کند.

شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.

نقاط قوت

  • حساب‌های غنی و درهم‌تنیده با زمینه از تجربیات زیسته تولید می‌کند که ظرافت‌هایی را که پیمایش‌ها قادر به دستیابی به آنها نیستند، ثبت می‌کند.
  • دیدگاه تفسیری پژوهشگر را به عنوان یک منبع تصدیق و بسیج می‌کند، به جای اینکه آن را به عنوان منبع سوگیری که باید حذف شود، در نظر بگیرد.
  • دایره هرمنوتیکی ساختاری اصولی و بازگشتی برای حرکت بین قطعات داده و معنای کلی فراهم می‌کند.
  • نوشتار برانگیزاننده پدیدارشناختی می‌تواند یافته‌ها را به گونه‌ای منتقل کند که با دست‌اندرکاران و سیاست‌گذاران به طور گسترده طنین‌انداز شود.
  • در علوم بهداشت و آموزش به خوبی تثبیت شده است، با ادبیات روش‌شناختی قابل توجهی برای راهنمایی پژوهشگران تازه‌کار.

کاربردها

  • کاوش در تجربه زیسته پرستاران یا پزشکان در ارائه تشخیص‌های دشوار یا مراقبت‌های پایان عمر.
  • درک تجربه معلمان از عدم قطعیت آموزشی یا تغییر برنامه درسی در محیط‌های مدرسه.
  • بررسی معناسازی بیماران در طول بهبودی از بیماری یا ناتوانی جدی.
  • بررسی تجربه زیسته مهاجرت، جابجایی فرهنگی، یا تعلق در میان جوامع اقلیت.
  • کاوش در تجربه دانشجویان از مربیگری، شکست تحصیلی، یا انتقال بین مراحل آموزشی.
  • مطالعه معنای تجربی عمل خلاقانه — نوشتن، اجرا، یا آهنگسازی — از دیدگاه یک فرد درونی.

چگونه کار می‌کند

چگونه کار می‌کند

1

پژوهشگر با بیان یک پرسش واقعی و حل نشده در مورد تجربه زیسته و قرار دادن آن در سنت هرمنوتیکی آغاز می‌کند. برخلاف پدیدارشناسی متعالی، هیچ گونه تعلیق رسمی مفروضات وجود ندارد؛ در عوض، پژوهشگر پیش‌فهم خود — آنچه هایدگر فهم پیش‌اُنُتولوژیک نامید — را مستند می‌کند تا بتواند به جای سرکوب، آن را تصدیق و درگیر کند. این جهت‌گیری، تمرکز مطالعه و انواع متون میدانی را که باید جمع‌آوری شوند، شکل می‌دهد.

2

متون میدانی غنی برای ثبت تجربه زیسته تا حد امکان به طور مستقیم جمع‌آوری می‌شوند. اینها ممکن است شامل مصاحبه‌های عمیق و گفتگومحور، توصیفات مکتوب یا خاطرات شرکت‌کنندگان، یادداشت‌های میدانی مشاهده‌گر، منابع ادبی و هنری، و حکایات باشد. سبک مصاحبه باز و گفتگو محور است — پژوهشگر با دقت گوش می‌دهد و شرکت‌کنندگان را به توصیف اپیزودهای خاص و معنای آنها دعوت می‌کند، به جای ارائه نظرات یا تعمیم‌ها. اندازه نمونه معمولاً ۶ تا ۱۵ شرکت‌کننده است که به دلیل تجربه مستقیم و قابل توجه آنها از پدیده انتخاب می‌شوند.

3

پژوهشگر از طریق دایره هرمنوتیکی، در تأمل پایدار و بازگشتی بر روی متون میدانی درگیر می‌شود: حرکت از واحدهای معنایی منفرد به کل متن، و دوباره به عقب، در چرخه‌های مکرر. چهار تم جهان زیسته وجودی — زمان زیسته، فضا زیسته، بدن زیسته، و رابطه زیسته با دیگران — به عنوان لنزهای حساس‌کننده عمل می‌کنند. این خواندن تکراری، کدگذاری به معنای مکانیکی نیست؛ بلکه سکون متفکرانه با متن برای توجه به آنچه مهم است و آنچه نیازمند تفسیر است، می‌باشد.

4

تحلیل مضمونی با شناسایی مضامین اساسی — نه دسته‌بندی به معنای فراوانی، بلکه ساختارهای تجربی که برای معنای پدیده اساسی هستند — پیش می‌رود. ون مانن، برجسته‌سازی انتخابی (علامت‌گذاری گزاره‌هایی که به نظر مرکزی می‌رسند)، خواندن کل متن (پرسیدن اینکه کل متن چه چیزی را آشکار می‌کند)، و تحلیل دقیق خط به خط را متمایز می‌کند. مضامین با پرسیدن اینکه آیا حذف آنها توصیف تجربه را اساساً تغییر می‌دهد، در برابر داده‌ها آزمایش می‌شوند.

5

نوشتن بخشی جدایی‌ناپذیر از عمل تحقیق است، نه صرفاً مرحله گزارش‌دهی. پژوهشگر یک متن پدیدارشناختی — یک روایت غنی و داستانی که هم از نظر علمی دقیق و هم از نظر تجربی برانگیزاننده است — می‌سازد. این متن از طریق پیش‌نویس‌های متعدد اصلاح می‌شود، و دایره هرمنوتیکی در سطح نوشتن عمل می‌کند: هر بازبینی، تفسیر را عمیق‌تر می‌کند. متن نهایی بر اساس کیفیت فراخواننده آن — توانایی آن در طنین‌اندازی با خوانندگانی که تجربه را زیسته‌اند یا می‌توانند آن را تصور کنند — قضاوت می‌شود.

دام‌های رایج

  • رفتار با آن به عنوان نسخه سریع‌تر یا ساده‌تر IPA — پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی نیازمند درگیری فلسفی پایدار و مهارت نوشتاری است؛ تقلیل آن به یک تمرین کدگذاری، ماهیت تعریف‌کننده آن را از بین می‌برد.
  • نادیده گرفتن دایره هرمنوتیکی — یک بار داده‌ها را مرور کردن و تولید مضامین بدون بازخوانی بازگشتی، توصیف سطحی به جای تفسیر واقعی تولید می‌کند.
  • انتخاب شرکت‌کنندگانی که فاقد تجربه مستقیم و قابل توجه از پدیده هستند — تجربه کم‌عمق یا دست دوم، متون میدانی کم‌عمق تولید می‌کند که نمی‌تواند عمق تحلیل تفسیری مورد نیاز روش را حفظ کند.
  • اشتباه گرفتن نوشتار برانگیزاننده با نوشتار مبهم — متون پدیدارشناختی باید هم از نظر تجربی طنین‌انداز و هم از نظر فکری دقیق باشند؛ حکایت بدون عمق تفسیری، استاندارد را برآورده نمی‌کند.
  • حذف مستندسازی پیش‌فهم پژوهشگر — بدون این، فرآیند تفسیری مبهم است و اعتمادپذیری مطالعه قابل ارزیابی نیست.

پرسش‌های متداول

پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی چگونه با پدیدارشناسی استاندارد (هوسرلی) تفاوت دارد؟

پدیدارشناسی هوسرلی (متعالی) پژوهشگر را ملزم می‌کند تا مفروضات قبلی را از طریق اپوخه تعلیق کند تا تجربه را در خالص‌ترین شکل خود توصیف کند. پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی، پیرو هایدگر و ون مانن، معتقد است که تعلیق کامل غیرممکن است — پژوهشگر همیشه در زمینه‌ای از درک قرار دارد. به جای تعلیق مفروضات، رویکرد هرمنوتیکی آنها را به عنوان بخشی از فرآیند تفسیری برجسته و منعکس می‌کند. هدف از جوهرهای جهانی به توصیفات غنی و وابسته به زمینه که با تفسیر روشن شده‌اند، تغییر می‌کند.

چگونه با تحلیل پدیدارشناختی تفسیری (IPA) تفاوت دارد؟

هر دو تفسیری و پدیدارشناختی هستند، اما IPA (اسمیت، فلاورز و لارکین) در رویه تحلیلی خود ساختاریافته‌تر است — شامل حاشیه‌نویسی سیستماتیک، دسته‌بندی مضامین، و مقایسه بین موارد با نمونه‌ای نسبتاً کوچک و همگن است. پدیدارشناسی هرمنوتیکی ون مانن از نظر رویه‌ای کمتر دستوری است و تأکید بیشتری بر نوشتن پدیدارشناختی به عنوان یک روش تحقیق در خود دارد. IPA راهنمایی گام به گام واضح‌تری دارد؛ پدیدارشناسی هرمنوتیکی نیازمند درگیری فلسفی و مهارت نوشتاری بیشتری است.

چه چیزی به عنوان یک نمونه خوب برای این رویکرد محسوب می‌شود؟

کیفیت تجربه بیش از کمیت اهمیت دارد. یک نمونه هدفمند از ۶ تا ۱۵ شرکت‌کننده که پدیده را به شیوه‌ای معنادار و مستقیم تجربه کرده‌اند، معمول است. معیار، نمایندگی آماری نیست، بلکه آنچه ون مانن آن را گستره تجربی می‌نامد — تنوع کافی در چگونگی زیستن تجربه توسط شرکت‌کنندگان برای روشن کردن معنای اساسی آن بدون از دست دادن عمق. کمتر از شش شرکت‌کننده خطر تنوع ناکافی را دارد؛ بیش از بیست نفر خطر از دست دادن عمقی را که تفسیر هرمنوتیکی را ممکن می‌سازد، دارد.

چگونه دقت را در این رویکرد نشان دهم؟

دقت در پدیدارشناسی تفسیری هرمنوتیکی از طریق معیارهایی مانند اعتبار (آیا توصیف برای کسانی که تجربه را زیسته‌اند، درست به نظر می‌رسد؟)، غنا (آیا متن به اندازه کافی دقیق و برانگیزاننده است؟)، معقولیت تفسیری (آیا ادعاهای تفسیری بر اساس متون میدانی استوار هستند؟) و شفافیت (آیا پیش‌فهم پژوهشگر مستند شده و به طور تأملی درگیر است؟) ارزیابی می‌شود. بررسی اعضا و همتایان می‌تواند اعتبار را پشتیبانی کند، اگرچه در این سنت به طور جهانی مورد نیاز نیستند.

آیا می‌توانم از نرم‌افزار تحلیل کیفی برای این روش استفاده کنم؟

نرم‌افزارهایی مانند NVivo یا ATLAS.ti می‌توانند به سازماندهی و بازیابی متون میدانی کمک کنند، اما هسته تفسیری و نویسندگی پدیدارشناسی هرمنوتیکی را نمی‌توان به نرم‌افزار واگذار کرد. دایره هرمنوتیکی باید توسط پژوهشگر از طریق خواندن و بازخوانی پایدار و تأملی اجرا شود. بسیاری از دست‌اندرکاران این سنت عمدتاً با رونوشت‌های چاپی، حاشیه‌نویسی‌ها و پیش‌نویس‌های تکراری کار می‌کنند تا با نرم‌افزار کدگذاری.

روش‌های مرتبط

منابع

  1. van Manen, M. (1990). Researching Lived Experience: Human Science for an Action Sensitive Pedagogy. State University of New York Press.

    شابک: 978-0791404713
    کپی شد.
  2. Heidegger, M. (1962). Being and Time (J. Macquarrie & E. Robinson, Trans.). Harper & Row. (Original work published 1927)

    باز کردن مرجع انتشار
    کپی شد.