Skip to content
بازگشت به نتایج جست‌وجو

مصاحبه عمیق — مصاحبه کیفی عمیق

معرفی‌شده توسط
Rooted in sociological interviewing traditions; systematised by researchers including Steinar Kvale and Herbert J. Rubin
سال
Mid-20th century (formalised in qualitative social research from the 1950s onward)
نوع
Qualitative research method
خانواده
Interview Methods

این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید

اندازه قلم

چه کاری انجام می‌دهد؟

مصاحبه عمیق، روشی یک‌به‌یک برای گردآوری داده‌های کیفی است که در آن پژوهشگر، شرکت‌کننده را در یک گفتگوی طولانی و باز درگیر می‌کند تا شرح‌های غنی و دقیقی از تجربیات، دیدگاه‌ها، باورها یا معانی را استخراج کند. برخلاف پیمایش‌های ساختاریافته، راهنمای مصاحبه به جای یک متن ثابت، به عنوان یک نقشه راه انعطاف‌پذیر عمل می‌کند و به پژوهشگر اجازه می‌دهد تا در مسیرهای غیرمنتظره‌ای که پدیدار می‌شوند، عمیق‌تر شود. این رویکرد، بنیادی برای پژوهش کیفی است و مستقیماً به عنوان یک روش اصلی یا به عنوان بازوی گردآوری داده در پدیدارشناسی، نظریه داده‌بنیاد، تحلیل روایی، و سایر چارچوب‌ها به کار می‌رود.

شهود پشت روش

مصاحبه عمیق را به مثابه یک گفتگوی هدفمند و هدایت‌شده فکری در نظر بگیرید. پژوهشگر با شرکت‌کننده‌ای ملاقات می‌کند — مثلاً، پرستاری که چگونگی مدیریت تصمیمات مراقبت در پایان عمر را شرح می‌دهد — و به جای علامت زدن در فرم، با دقت گوش می‌دهد، سؤالات پیگیری می‌پرسد، و از شرکت‌کننده دعوت می‌کند تا آنچه را گفته است، بسط دهد، تصحیح کند و عمیق‌تر کند. این گفتگو ممکن است ۴۵ تا ۹۰ دقیقه طول بکشد. پژوهشگر هر کلمه را ضبط کرده و بعداً پیاده‌نویسی می‌کند، سپس به طور سیستماتیک متن پیاده‌نویسی شده را برای استخراج معنا بررسی می‌کند. قدرت این روش در همین عمق نهفته است: شرکت‌کننده می‌تواند چیزهایی بگوید که پرسشنامه هرگز به پرسیدن آن‌ها فکر نمی‌کند، و پژوهشگر می‌تواند در لحظه آن رشته‌ها را دنبال کند.

تاریخ

استفاده سیستماتیک از مصاحبه‌های فردی طولانی به عنوان یک روش علوم اجتماعی به جامعه‌شناسان مکتب شیکاگو در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بازمی‌گردد که مصاحبه‌های تاریخ زندگی را در کنار کار میدانی قوم‌نگاری به کار می‌بردند. این روش توسط استینار کواله، که کتاب او InterViews در سال ۱۹۹۶ چارچوبی جامع معرفت‌شناختی و عملی ارائه داد که همچنان یک مرجع استاندارد است، به مؤثرترین شکل صورت‌بندی و نظریه‌پردازی شد. کتاب مصاحبه کیفی هربرت و ایرنه روبین (۱۹۹۵؛ ویرایش دوم ۲۰۰۵) ابعاد هنری این روش را بیشتر بسط داد. ظهور پارادایم‌های تفسیری در علوم اجتماعی از دهه ۱۹۷۰ به بعد، و توسعه متعاقب چارچوب‌های تحلیلی مانند تحلیل پدیدارشناختی تفسیری (اسمیت، ۱۹۹۶) و نظریه داده‌بنیاد سازه‌گرا (چارماز، ۲۰۰۶)، مصاحبه عمیق را به عنوان ابزار اصلی گردآوری داده در بسیاری از تحقیقات کیفی در حوزه بهداشت، آموزش و علوم اجتماعی تثبیت کرد.

چه زمانی استفاده شود

مصاحبه عمیق زمانی مناسب است که سؤال تحقیق نیازمند درک چگونگی تجربه، درک، یا معناسازی افراد از یک پدیده از دیدگاه خودشان باشد. این روش انتخابی است زمانی که موضوع حساس، پیچیده، یا به اندازه کافی برای ابزار پیمایش کافی درک نشده باشد، و زمانی که تنوع فردی در تجربه به اندازه شباهت‌ها مهم باشد. این روش برای اهداف اکتشافی، توصیفی، و تفسیری در علوم اجتماعی، بهداشت، آموزش، و پژوهش سازمانی مناسب است. این روش زمانی مناسب نیست که هدف، برآورد فراوانی جمعیت یا آزمون فرضیه‌های علی باشد — پیمایش یا آزمایش مناسب‌تر است. همچنین زمانی نامناسب است که شرکت‌کنندگان نتوانند تجربه خود را به صورت کلامی منعکس کرده و بیان کنند، یا زمانی که زمان و منابع اجازه پیاده‌نویسی و تحلیل دقیق مورد نیاز این روش را ندهد.

محدودیت‌ها و ملاحظات

  • یافته‌ها از نظر آماری قابل تعمیم نیستند؛ نمونه هدفمند است نه نماینده، بنابراین استنتاج در سطح جمعیت نامناسب است.
  • به شدت نیازمند منابع است: یک مطالعه واحد ممکن است شامل بیش از ۲۰ ساعت ضبط، ساعت‌های بسیار بیشتری پیاده‌نویسی، و تحلیل تکراری گسترده باشد.
  • کیفیت داده‌ها به شدت به مهارت مصاحبه‌گر بستگی دارد — ایجاد رابطه، گوش دادن فعال، و توانایی پرسیدن سؤالات پیگیری بدون هدایت.
  • گزارش خود شرکت‌کننده در معرض سوگیری حافظه، اثرات مطلوبیت اجتماعی، و محدودیت‌های بیان کلامی است.
  • قضاوت دقیق اشباع دشوار است؛ فرمول مشخصی وجود ندارد، و نمونه‌گیری ناکافی خطر از دست دادن تنوع مهم را دارد در حالی که نمونه‌گیری بیش از حد منابع را هدر می‌دهد.

شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.

نقاط قوت

  • ارائه شرح‌های غنی، دقیق و اول شخص که عمق و ظرافتی را آشکار می‌سازد که در پیمایش‌ها یا مشاهدات ساختاریافته در دسترس نیست.
  • انعطاف‌پذیر و پاسخگو: پژوهشگر می‌تواند مسیرهای غیرمنتظره را دنبال کند، ابهامات را روشن سازد، و سؤالات را با پیشرفت درک تطبیق دهد.
  • برای موضوعات حساس یا انگ‌دار که در آن حریم خصوصی یک‌به‌یک، صداقتی را تشویق می‌کند که محیط‌های گروهی ممکن است مانع آن شوند، مناسب است.
  • در طیف گسترده‌ای از رشته‌ها و سؤالات تحقیق قابل اجرا است بدون اینکه نیاز به تجهیزات تخصصی آزمایشگاهی داشته باشد.
  • زبان، مفاهیم، و چارچوب‌های تفسیری خود شرکت‌کننده را ثبت می‌کند به جای اینکه از پیش دسته‌بندی‌های پژوهشگر را تحمیل کند.

کاربردها

  • بررسی چگونگی درک و مدیریت بیماری مزمن، تصمیمات درمانی، یا تعامل با متخصصان مراقبت‌های بهداشتی توسط بیماران.
  • تحقیق در مورد تجربیات سازمانی — چگونگی پیمایش کارکنان در تغییرات محل کار، رهبری، یا هویت حرفه‌ای.
  • درک چگونگی تجربه نهادهای اجتماعی، سیاست‌ها، یا تبعیض توسط جمعیت‌های حاشیه‌ای یا دشوار قابل دسترسی.
  • بررسی فرآیندهای تصمیم‌گیری در میان متخصصان (پزشکان، معلمان، سیاست‌گذاران) در زمینه طبیعی.
  • تولید شرح‌های غنی شرکت‌کننده که به عنوان داده‌های اولیه برای طرح‌های تحقیقاتی پدیدارشناختی، نظریه داده‌بنیاد، یا روایی مورد نیاز است.
  • آزمایش مضامین قبل از طراحی ابزار پیمایش در مقیاس بزرگ، برای اطمینان از اینکه پرسشنامه مفاهیمی را که واقعاً برای شرکت‌کنندگان مهم هستند، در بر می‌گیرد.

چگونه کار می‌کند

چگونه کار می‌کند

1

پژوهشگر سؤال تحقیق را تدوین کرده و یک راهنمای مصاحبه نیمه‌ساختاریافته (یا بدون ساختار) را ایجاد می‌کند: مجموعه‌ای از حوزه‌های موضوعی باز و سؤالات پیگیری که برای استخراج روایت‌های مرتبط طراحی شده‌اند. این راهنما با یک یا دو شرکت‌کننده که در نمونه نهایی نیستند، آزمایشی می‌شود و بر اساس آنچه سؤالات واقعاً تولید می‌کنند، اصلاح می‌شود. تأییدیه اخلاقی، رویه‌های رضایت آگاهانه، و مجوزهای ضبط در این مرحله اخذ می‌شوند.

2

شرکت‌کنندگان به صورت هدفمند انتخاب می‌شوند — به این دلیل که تجربه مستقیمی از پدیدار مورد مطالعه دارند، نه به این دلیل که از نظر آماری نماینده یک جمعیت هستند. نمونه‌گیری گلوله‌برفی زمانی رایج است که گروه هدف دشوار قابل دسترسی باشد. اندازه نمونه با اشباع نظری (یا اطلاعاتی) تعیین می‌شود: استخدام تا زمانی ادامه می‌یابد که مصاحبه‌های جدید، مضامین یا دسته‌های مفهومی جدیدی را ارائه ندهند، نقطه‌ای که معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ شرکت‌کننده، بسته به تنوع نمونه، حاصل می‌شود.

3

هر مصاحبه به صورت جداگانه، در محیطی انجام می‌شود که حریم خصوصی را تضمین کرده و شرکت‌کننده را راحت می‌کند. پژوهشگر راهنما را به صورت انعطاف‌پذیر دنبال می‌کند: سؤالات اصلی را می‌پرسد، فعالانه گوش می‌دهد، و برای عمیق‌تر کردن پاسخ‌ها، سؤالات پیگیری ('می‌توانید در مورد آن بیشتر بگویید؟'، 'منظورتان از ... چه بود؟') را مطرح می‌کند. گفتگو با رضایت شرکت‌کننده، صوتی یا تصویری ضبط می‌شود. پژوهشگر همچنین یادداشت‌های میدانی کوتاهی در مورد نشانه‌های غیرکلامی و مشاهدات زمینه‌ای که ضبط قادر به ثبت آن‌ها نیست، برمی‌دارد.

4

ضبط‌ها به صورت کلمه به کلمه پیاده‌نویسی می‌شوند و کلمات، مکث‌ها و نشانه‌های غیرکلامی مرتبط (مانند خنده، سکوت‌های طولانی) شرکت‌کننده را حفظ می‌کنند. دقت پیاده‌نویسی با ضبط اصلی بررسی می‌شود. به هر متن پیاده‌نویسی شده، نام مستعار یا کد برای حفظ محرمانگی شرکت‌کننده اختصاص داده می‌شود. مجموعه متون حاصل، مجموعه داده برای تحلیل می‌شود.

5

متون پیاده‌نویسی شده با استفاده از روشی متناسب با سؤال تحقیق تحلیل می‌شوند — تحلیل موضوعی، تحلیل پدیدارشناختی تفسیری، کدگذاری نظریه داده‌بنیاد، تحلیل روایی، یا تحلیل محتوا. صرف نظر از رویکرد خاص، تحلیلگر متون را مکرراً می‌خواند، به بخش‌های معنادار کد اختصاص می‌دهد، کدها را در مضامین یا دسته‌های سطح بالاتر گروه‌بندی می‌کند، و الگوها را در بین شرکت‌کنندگان تفسیر می‌کند. موارد منفی (روایت‌هایی که از الگوهای نوظهور منحرف می‌شوند) برای اصلاح و آزمایش تفاسیر به طور فعال جستجو می‌شوند.

6

یافته‌ها با نقل‌قول‌های مستقیم از شرکت‌کنندگان به عنوان لنگرهای شواهد، که هر موضوع یا دسته را نشان می‌دهند، نوشته می‌شوند. پژوهشگر فرآیند تحلیلی را به طور شفاف توصیف می‌کند — چگونه کدها توسعه یافتند، چگونه مضامین اصلاح شدند، و چگونه تفاسیر رقیب در نظر گرفته شدند — تا خوانندگان بتوانند دقت تحلیل را ارزیابی کنند. قابلیت انتقال به زمینه‌های دیگر مورد بحث قرار می‌گیرد تا تعمیم آماری ادعا شود.

دام‌های رایج

  • سؤالات هدایت‌کننده — عباراتی که پاسخ مورد انتظار را القا می‌کنند ('آیا فکر نمی‌کنید که...؟') روایت‌های شرکت‌کنندگان را آلوده کرده و اعتبار داده‌ها را تضعیف می‌کنند؛ همه سؤالات باید واقعاً باز باشند.
  • بستن زودهنگام — توقف استخدام قبل از اشباع به این دلیل که پژوهشگر احساس می‌کند 'داده کافی دارد'؛ این اغلب منجر به یافته‌هایی می‌شود که گروه‌های فرعی مهم یا دیدگاه‌های واگرا را نادیده می‌گیرند.
  • عدم پرسیدن سؤالات پیگیری کافی — پذیرش پاسخ‌های کوتاه یا مبهم بدون پیگیری، داده‌های سطحی تولید می‌کند که نمی‌تواند تحلیل دقیقی را پشتیبانی کند؛ پرسیدن سؤالات پیگیری ماهرانه ('می‌توانید مثالی بزنید؟'، 'بعد چه اتفاقی افتاد؟') ضروری است.
  • انحراف تحلیلی — اجازه دادن به تفسیر که توسط به‌یادماندنی‌ترین یا از نظر احساسی برجسته‌ترین نقل‌قول‌ها هدایت شود به جای کدگذاری سیستماتیک در کل مجموعه داده؛ هر متن پیاده‌نویسی شده باید توجه تحلیلی برابر دریافت کند.
  • نادیده گرفتن بازتابندگی — عدم ثبت و در نظر گرفتن جایگاه، انتظارات، و رابطه پژوهشگر با موضوع می‌تواند به طور نامحسوس هم بر گردآوری داده‌ها و هم بر تفسیر تأثیر بگذارد.

پرسش‌های متداول

تفاوت بین مصاحبه ساختاریافته، نیمه‌ساختاریافته، و بدون ساختار چیست؟

مصاحبه ساختاریافته مجموعه‌ای ثابت از سؤالات را به ترتیبی ثابت دنبال می‌کند، که برای همه شرکت‌کنندگان یکسان است — اساساً یک پیمایش شفاهی. مصاحبه نیمه‌ساختاریافته از یک راهنمای مصاحبه با حوزه‌های موضوعی و سؤالات پیشنهادی استفاده می‌کند، اما پژوهشگر ترتیب و واژگان را در پاسخ به گفتگو تطبیق می‌دهد. مصاحبه بدون ساختار با یک یا دو سؤال مقدماتی کلی شروع می‌شود و کاملاً از پاسخ‌های شرکت‌کننده پیروی می‌کند. بیشتر مصاحبه‌های کیفی عمیق، نیمه‌ساختاریافته هستند: به اندازه کافی انعطاف‌پذیر برای دنبال کردن روایت‌های شرکت‌کنندگان اما به اندازه کافی متمرکز برای پرداختن به سؤال تحقیق.

به چند شرکت‌کننده نیاز دارم؟

هیچ عدد صحیح جهانی وجود ندارد. معیار راهنما، اشباع نظری یا اطلاعاتی است — نقطه‌ای که مصاحبه‌های جدید، مضامین یا دسته‌های مفهومی جدیدی را معرفی نمی‌کنند. در عمل، این معمولاً بین ۱۰ تا ۳۰ شرکت‌کننده رخ می‌دهد، اگرچه نمونه‌های بسیار همگن ممکن است زودتر اشباع شوند و نمونه‌های ناهمگن یا با تنوع حداکثری ممکن است به تعداد بیشتری نیاز داشته باشند. اعلام اندازه نمونه از قبل بدون توجیه اشباع، در تحقیقات کیفی بهترین عمل تلقی نمی‌شود.

آیا می‌توانم مصاحبه‌ها را به صورت آنلاین یا تلفنی انجام دهم؟

بله. مصاحبه‌های تلفنی و از طریق ویدئو (از طریق زوم، تیمز و غیره) اکنون در تحقیقات کیفی به طور گسترده پذیرفته شده‌اند و می‌توانند موانع جغرافیایی و لجستیکی را کاهش دهند. معامله این است که از دست دادن جزئی نشانه‌های غیرکلامی موجود در مصاحبه‌های حضوری است. پژوهشگران باید حالت گردآوری داده را در بخش روش‌های خود ذکر کنند و در نظر بگیرند که آیا این امر بر افشای اطلاعات شرکت‌کننده، به ویژه در مورد موضوعات حساس، تأثیر گذاشته است.

چگونه داده‌های مصاحبه عمیق را تحلیل کنم؟

انتخاب روش تحلیلی باید از سؤال تحقیق و چارچوب نظری پیروی کند. تحلیل موضوعی (براون و کلارک) رایج‌ترین رویکرد عمومی است و برای طیف گسترده‌ای از سؤالات مناسب است. تحلیل پدیدارشناختی تفسیری زمانی مناسب است که سؤال مربوط به تجربه زیسته و معنا باشد. کدگذاری نظریه داده‌بنیاد زمانی استفاده می‌شود که هدف، تولید نظریه در مورد یک فرآیند اجتماعی باشد. تحلیل روایی زمانی مناسب است که ساختار و توالی داستان‌های شرکت‌کنندگان خود موضوع تحلیل باشد. مصاحبه عمیق یک روش گردآوری داده است، نه یک روش تحلیلی، بنابراین باید با یک رویکرد تحلیلی مشخص جفت شود.

آیا مصاحبه عمیق با گروه کانونی یکسان است؟

خیر. گروه کانونی چندین شرکت‌کننده را به طور همزمان گرد هم می‌آورد و از تعامل گروهی — توافق، مخالفت، داستان‌سرایی، و ساخت مشترک معنا — به عنوان بخشی از داده‌ها استفاده می‌کند. مصاحبه عمیق یک‌به‌یک است و دیدگاه فرد را بدون نفوذ همسالان استخراج می‌کند. گروه‌های کانونی برای آشکار کردن هنجارهای اجتماعی مشترک و دیدگاه‌های جمعی کارآمدتر هستند؛ مصاحبه‌های عمیق برای موضوعات حساس، برای ثبت تنوع فردی، یا زمانی که پژوهشگر می‌خواهد روایت یک فرد را بدون تأثیر پویایی گروه بر پاسخ‌ها به طور عمیق دنبال کند، ارجحیت دارند.

روش‌های مرتبط

منابع

  1. Kvale, S. (1996). InterViews: An Introduction to Qualitative Research Interviewing. Sage.

    شابک: 978-0803958203
    کپی شد.
  2. Rubin, H. J., & Rubin, I. S. (2005). Qualitative Interviewing: The Art of Hearing Data (2nd ed.). Sage.

    باز کردن مرجع انتشار
    کپی شد.