تحلیل گفتمان تطبیقی
- معرفیشده توسط
- Norman Fairclough; Ruth Wodak; Teun A. van Dijk
- سال
- 1980s–1990s (established as comparative practice through the 1990s)
- نوع
- Qualitative comparative research approach
- خانواده
- Qualitative design / analysis
این متن ترجمه ماشینی است و هنوز بازبینی نشده است. متن اصلی را به انگلیسی بخوانید
چه کاری انجام میدهد؟
تحلیل گفتمان تطبیقی به بررسی چگونگی ساخت معنا، هویت و قدرت توسط زبان میپردازد و به طور سیستماتیک متون یا اعمال گفتمانی را که از حداقل دو زمینه، گروه، دوره زمانی یا نهاد متمایز استخراج شدهاند، مقایسه میکند. با ثابت نگه داشتن دستهبندیهای تحلیلی در موارد مختلف، نشان میدهد که الگوهای گفتمانی چگونه واگرا یا همگرا میشوند و بینشهایی را تولید میکنند که تحلیل گفتمان تکزمینهای قادر به تولید آنها نیست.
شهود پشت روش
فرض کنید میخواهید بفهمید که چگونه تغییرات اقلیمی در روزنامههای برجسته بریتانیایی در مقابل روزنامههای زرد آمریکایی به طور متفاوتی قاببندی میشود. تحلیل گفتمان تکزمینهای زبان یک روزنامه را توصیف میکند؛ تحلیل گفتمان تطبیقی هر دو پیکره را از طریق یک لنز تحلیلی یکسان میخواند - با بررسی انتخابهای واژگانی، استعارهها، نسبت دادن عاملیت و استراتژیهای بلاغی - سپس به طور صریح شباهتها و تفاوتها را ترسیم میکند. خود مقایسه به ابزار اصلی تبیینی تبدیل میشود و نشان میدهد که معنا جهانی نیست، بلکه توسط زمینه، ایدئولوژی و محیط نهادی شکل میگیرد.
تاریخ
تحلیل گفتمان در دهه 1970 از زبانشناسی و جامعهشناسی از طریق پژوهشگرانی مانند میشل فوکو، امیل بنوینیست و بعدها نورمن فیرکلاگ که کتاب او در سال 1989 با عنوان «زبان و قدرت» تحلیل گفتمان انتقادی را به عنوان یک روش سیستماتیک معرفی کرد، ظهور کرد. تئون ون دایک و روث ووداک در دهه 1990 چارچوبهای تأثیرگذاری را به طور مستقل توسعه دادند. کاربردهای مقایسهای به طور طبیعی از پژوهشگرانی که این ابزارها را در سیستمهای رسانهای ملی، زمینههای سیاسی و محیطهای نهادی به کار میبردند - به ویژه در مطالعات گفتمان سیاسی اروپایی و تحقیقات رسانهای بینالمللی از اواخر دهه 1990 به بعد - رشد کرد.
چه زمانی استفاده شود
هنگامی که سؤال پژوهش شما میپرسد که چگونه یک موضوع، رویداد یا پدیده اجتماعی یکسان به طور گفتمانی در زمینههای مختلف - مانند در سراسر کشورها، نهادها، دورههای تاریخی یا گروههای اجتماعی - ساخته میشود، از تحلیل گفتمان تطبیقی استفاده کنید. این روش برای گفتمان سیاسی، بازنمایی رسانهای، اسناد سیاستی، متون سازمانی و هر مجموعه دادهای که در آن زبان خود موضوع اصلی مطالعه است، مناسب است. این روش زمانی مناسب نیست که تنها یک منبع زمینهای دارید (به جای آن از تحلیل گفتمان استاندارد استفاده کنید)، زمانی که علاقه شما صرفاً به شمارشهای کمی بسنده میکند (از زبانشناسی پیکره یا تحلیل محتوا استفاده کنید)، یا زمانی که پیکرهها از نظر ژانر یا موضوع آنقدر متفاوت هستند که دستهبندیهای تحلیلی مشترک را نمیتوان به طور معناداری اعمال کرد.
محدودیتها و ملاحظات
- دستیابی به قابلیت مقایسه دشوار است: پیکرهها باید از نظر موضوع و ژانر واقعاً موازی باشند، که ممکن است به تلاش گستردهای برای ساخت پیکره نیاز داشته باشد.
- یافتهها وابسته به زمینه و تفسیری هستند؛ آنها را نمیتوان از نظر آماری به جمعیت گستردهتری تعمیم داد.
- انتخاب چارچوب تحلیلی (CDA، DHA و غیره) به طور قابل توجهی آنچه پژوهشگر میبیند را شکل میدهد؛ چارچوب باید به صراحت توجیه شود.
- مطالعات چند پیکرهای بزرگ از نظر زمانبر بودن برای کدگذاری و تفسیر دقیق، بسیار وقتگیر هستند.
شرایط منبع جایگزین بررسی علمی مستقل یا اعتبارسنجی توسط موتور تحلیل نیست.
نقاط قوت
- نشان میدهد که چگونه گفتمان توسط زمینه، ایدئولوژی و نهاد شکل میگیرد، به جای اینکه زبان را خنثی از زمینه در نظر بگیریم.
- ساختار مقایسهای با اتکا دادن تفاوتها و شباهتها به شرایط زمینهای خاص، ادعاهای تفسیری را تقویت میکند.
- سازگار با چندین چارچوب تحلیلی گفتمان (CDA، DHA، اجتماعی-شناختی)، که انعطافپذیری نظری را به پژوهشگر میدهد.
- مناسب برای طیف گستردهای از انواع متن - سخنرانیهای سیاسی، رسانههای خبری، مصاحبهها، اسناد سیاستی، رسانههای اجتماعی.
- میتواند به صورت تاریخی (در طول دورههای زمانی) یا همزمان (در زمینههای همزمان) اعمال شود.
کاربردها
- مقایسه چگونگی قاببندی روزنامههای ملی در کشورهای مختلف مهاجرت، تغییرات اقلیمی یا بحرانهای بهداشت عمومی.
- تحلیل چگونگی ساخت مفهوم «هویت ملی» توسط احزاب سیاسی در سنتهای ایدئولوژیک مختلف در بیانیههای انتخاباتی.
- بررسی چگونگی توجیه متفاوت یک سیاست یکسان (مانند ریاضت اقتصادی، قرنطینه همهگیری) در اسناد دولتی در کشورهای مختلف.
- مطالعه چگونگی ساخت هویت حرفهای در آگهیهای شغلی یا متون سازمانی در صنایع یا فرهنگهای مختلف.
- بررسی چگونگی موقعیتیابی گفتمانی دانشآموزان، معلمان و دانش در سیستمهای آموزشی مختلف ملی.
- ردیابی چگونگی تغییر بازنماییهای رسانهای یک گروه اجتماعی در طول دورههای زمانی در یک نشریه واحد.
چگونه کار میکند
چگونه کار میکند
پژوهشگر حداقل دو پیکره موازی میسازد - مجموعهای از متون یا رویدادهای گفتمانی که از زمینههای مختلف (مانند کشورها، دورههای تاریخی، گروههای اجتماعی، نهادها) استخراج شدهاند و از نظر موضوع یا ژانر قابل مقایسه هستند. معیارهای نمونهگیری باید صریح باشند و به طور مداوم در تمام پیکرهها اعمال شوند تا اطمینان حاصل شود که تفاوت در یافتهها منعکسکننده تنوع واقعی زمینهای است و نه مصنوعات نمونهگیری.
قبل از شروع تحلیل، پژوهشگر واحدهای گفتمانی و دستهبندیهای تحلیلی را که به طور یکنواخت اعمال میشوند، مشخص میکند: اینها ممکن است شامل قراردادهای ژانر، طرحهای استدلالی، ابزارهای بلاغی، استفاده از ضمایر، پیشفرضها، الگوهای ترانزیتیویتی یا زبان ارزیابیکننده باشد. تعریف این واحدها از قبل از جابجایی دستهبندی پس از وقوع (post-hoc) که قابلیت مقایسه بین زمینهای را تضعیف میکند، جلوگیری میکند.
هر پیکره به طور مستقل با استفاده از دستهبندیهای تحلیلی از پیش تعریف شده تحلیل میشود. پژوهشگر الگوهای گفتمانی تکرارشونده، مواضع سوژهای و قاببندیهای ایدئولوژیک را در هر زمینه شناسایی میکند بدون اینکه نتیجهگیری از موارد دیگر وارد شود. این مرحله ممکن است از ابزارهای تحلیل گفتمان انتقادی (فِیرکلاگ)، رویکردهای اجتماعی-شناختی (وان دایک) یا رویکرد تاریخی-گفتمانی (ووداک) استفاده کند، به شرطی که چارچوب انتخابی به طور مداوم در تمام پیکرهها اعمال شود.
با تکمیل تحلیلهای فردی، پژوهشگر یافتهها را به طور سیستماتیک در سراسر پیکرهها مقایسه میکند. الگوهایی که در زمینههای مختلف ظاهر میشوند به قراردادهای گفتمانی مشترک اشاره دارند؛ واگراییها جایی را برجسته میکنند که زمینه، روابط قدرت یا هنجارهای فرهنگی معنا را به طور متفاوتی شکل میدهند. این حرکت مقایسهای هسته روششناختی است: تفاوتها باید در رابطه با شرایط زمینهای و نهادی خاص هر پیکره تفسیر شوند.
پژوهشگر مقایسههای بین زمینهای را در یک روایت تفسیری منسجم ادغام میکند و به سؤال پژوهش در مورد چگونگی و چرایی تفاوت یا همگرایی گفتمان در زمینههای منتخب میپردازد. نتیجهگیریها بر حسب مکانیسمهای گفتمانی شناسایی شده - نه صرفاً توصیف ویژگیهای سطحی - بیان میشوند و به چارچوب نظری که در ابتدا اتخاذ شده است، متکی هستند.
دامهای رایج
- تغییر دستهبندیهای تحلیلی در اواسط تحلیل - اعمال معیارهای کدگذاری متفاوت برای پیکرههای مختلف، مقایسه را نامعتبر میکند؛ دستهبندیها باید قبل از شروع تحلیل در سطح پیکره تعریف و ثابت شوند.
- انتخاب گزینشی مثالها - انتخاب تنها دراماتیکترین یا چشمگیرترین نمونهها از هر پیکره بدون نمونهگیری سیستماتیک، مقایسه را تحریف میکند؛ از نمونهگیری نماینده یا هدفمند با معیارهای روشن استفاده کنید.
- درهم آمیختن توصیف با تبیین - شناسایی اینکه گفتمان در زمینههای مختلف متفاوت است یک یافته است، اما تحلیل باید چرایی آن را نیز توضیح دهد و تفسیرها را بر اساس شرایط زمینهای، نهادی یا ایدئولوژیک بنا کند.
- در نظر گرفتن پیکرهها به عنوان همگن - متون درون یک پیکره واحد (مانند 'مطبوعات بریتانیا') به طور قابل توجهی متفاوت هستند؛ اذعان به تنوع داخلی در هر پیکره از تعمیم بیش از حد جلوگیری میکند.
- دستکم گرفتن نقش ترجمه - هنگام مقایسه متون بین زبانها، خود انتخابهای ترجمه تصمیمات تفسیری را معرفی میکنند که باید صریح بیان شوند و به طور مداوم مدیریت شوند.
پرسشهای متداول
آیا تحلیل گفتمان تطبیقی همان تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) است؟
دقیقاً نه. CDA یک چارچوب نظری و مجموعهای از ابزارهای تحلیلی است که قدرت، ایدئولوژی و نقد اجتماعی را در اولویت قرار میدهد. تحلیل گفتمان تطبیقی یک استراتژی طراحی پژوهش است - این روش مشخص میکند که تحلیل برای مقایسه بین موارد، در حداقل دو زمینه انجام میشود. CDA یکی از چندین چارچوب است که میتواند در یک طرح تحلیل گفتمان تطبیقی استفاده شود، اما شما همچنین میتوانید چارچوبهای اجتماعی-شناختی، تحلیل مکالمه یا سایر چارچوبهای گفتمانی را به صورت تطبیقی به کار ببرید.
به چند زمینه یا پیکره نیاز دارم؟
حداقل دو مورد برای معنادار بودن مقایسه لازم است. اکثر مطالعات منتشر شده دو تا چهار زمینه را مقایسه میکنند. افزودن زمینههای بیشتر، غنای مقایسه را افزایش میدهد اما بار تحلیلی را نیز به طور قابل توجهی افزایش میدهد. زمینههای انتخاب شده باید از نظر نظری توجیه شده باشند - انتخاب شدهاند زیرا انتظار میرود تنوعی را که به سؤال پژوهش مربوط است، روشن کنند، نه صرفاً به این دلیل که دادهها در دسترس بودهاند.
چگونه اطمینان حاصل کنم که مقایسه من معتبر است؟
اعتبار در تحلیل گفتمان تطبیقی بر سه عمل استوار است: (1) استفاده از همان دستهبندیهای تحلیلی و رویههای کدگذاری برای هر پیکره، (2) مستندسازی شفاف منطق نمونهگیری برای هر پیکره، و (3) بنا کردن تفسیر تفاوتها بر شواهد زمینهای به جای فرض. بازتاب پژوهشگر - اذعان صریح به اینکه چگونه موقعیت خود پژوهشگر ممکن است خوانشها را در سراسر زمینهها شکل دهد - نیز مورد انتظار است.
آیا میتوانم از نرمافزار برای کمک به تحلیل گفتمان تطبیقی استفاده کنم؟
بله، تا حدی. ابزارهای زبانشناسی پیکره (AntConc، Sketch Engine) میتوانند فراوانی کلمات کلیدی و همنشینیها را در سراسر پیکرهها شناسایی کنند و لایهای کمی به مقایسه اضافه کنند. نرمافزارهای مدیریت دادههای کیفی (NVivo، ATLAS.ti) میتوانند به مدیریت کدها در پیکرههای بزرگ کمک کنند. با این حال، کار تفسیری - ارزیابی اینکه الگوهای گفتمانی در زمینه چه معنایی دارند و چرا متفاوت هستند - همچنان مسئولیت پژوهشگر است.
تفاوت بین تحلیل گفتمان تطبیقی و تحلیل محتوای تطبیقی چیست؟
تحلیل محتوا (از جمله تحلیل محتوای کیفی) بر محتوای آشکار - آنچه گفته میشود - تمرکز دارد و معمولاً شامل کدگذاری سیستماتیک مبتنی بر فراوانی است. تحلیل گفتمان به معنای ضمنی - چگونگی گفته شدن چیزی، چه مفروضات ایدئولوژیکی در آن گنجانده شده است و چه اثرات اجتماعی را زبان تولید میکند - میپردازد. تحلیل گفتمان تطبیقی به زبان به عنوان یک عمل اجتماعی توجه میکند، نه صرفاً به عنوان وسیلهای برای اطلاعات.
روشهای مرتبط
منابع
Fairclough, N. (1995). Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language. Longman.
شابک: 978-0582219526کپی شد.Wodak, R., & Meyer, M. (Eds.). (2009). Methods of Critical Discourse Analysis (2nd ed.). Sage.
شابک: 978-1847870216کپی شد.