ROUGH-TODIM
Rough-TODIM - TODIM yönteminin Rough uzantısı
Rough üstünlük/sıralama - Kaba sayı (alt yaklaşım L, üst yaklaşım U)
Formül adımları
Analiz motorunun yöntem bildirimindeki (manifest F.steps) adımlar; raporlardaki formüllerle aynı kaynaktır.
-
Adım 1 — Kaba karar matrisini global maksimuma göre normalleştir. Tüm kriterler aynı şekilde işlenir (fayda/maliyet ayrımı yok): p_ij = [l_ij / max_global, u_ij / max_global]; max_global = tüm u_ij üzerindeki maksimum. Eq.5'ten doğrulandı: tüm bölenler = 6.5.
LaTeX
p_{ij} = \left[\frac{l_{ij}}{\max_{\text{global}}},\; \frac{u_{ij}}{\max_{\text{global}}}\right],\quad \max_{\text{global}} = \max_{i,j}\{u_{ij}\} -
Adım 2 — Referans kriter r: en büyük ağırlık; göreli ağırlıklar w_jr = w_j/w_r.
LaTeX
r = \arg\max_j w_j;\quad w_{jr} = \frac{w_j}{w_r},\quad j=1,\ldots,n -
Adım 3 — Kriter c başına önem tabanlı ölçekleme ile TODIM değer fonksiyonu (θ=1). Mesafe (Denklem 2): d_c = |p_ic^L − p_jc^L| + |p_ic^U − p_jc^U|. Önem kuralları: C1/C2 tam ölçek (α=β=1); C3 (Orta Önemli) her iki terime 0.5 çarpanı; C4 (Düşük Önemli) Kural 3.
LaTeX
d_c(A_i,A_j)=|p_{ic}^{L}-p_{jc}^{L}|+|p_{ic}^{U}-p_{jc}^{U}|\quad(\text{Eq.2})\\[6pt]\varphi_c(A_i,A_j)=\begin{cases}\alpha_c\sqrt{\dfrac{W_{rc}^{(c)}}{\sum_c W_{rc}}\cdot d_c(A_i,A_j)}&p_{ij}>p_{jc}\\0&p_{ij}=p_{jc}\\-\dfrac{\beta_c}{\theta}\sqrt{\dfrac{W_{rc}^{(c)}}{\sum_c W_{rc}}\cdot d_c(A_i,A_j)}&p_{ij}<p_{jc}\end{cases}\\[6pt]\alpha_c=\beta_c=1\;(\text{C1 Important, C2 Most Important});\;\alpha_c=\beta_c=0.5\;(\text{C3 Averagely Important});\;\text{C4: Rule 3 (Low: loss if low preference, else gain)};\;\theta=1 -
Adım 4 — Toplam baskınlık δ(A_i,A_k) = Σ_j Φ_j(A_i,A_k).
LaTeX
\delta(A_i,A_k) = \sum_{j=1}^{n} \Phi_j(A_i,A_k) -
Adım 5 — [0,1]'e normalize edilmiş global beklenti ξ_i; azalan sıralama.
LaTeX
\xi_i = \frac{\sum_k\delta(A_i,A_k)-\min_{i'}\sum_k\delta(A_{i'},A_k)}{\max_{i'}\sum_k\delta(A_{i'},A_k)-\min_{i'}\sum_k\delta(A_{i'},A_k)};\quad\text{rank by }\xi_i\downarrow
Yöntem ayrıntıları kaynak kütüphanedeki özgün (İngilizce) metindir.
Sezgi
Sonucu okuma: rough-todim extends TODIM to handle Rough uncertainty. Decision matrix entries are rough numbers [L,U] representing customer preference scores. Normalization uses global-max (all bounds divided by max upper bound across matrix). The TODIM φ_c function computes crisp scalar distances d_c = |p^L_ic - p^L_jc| + |p^U_ic - p^U_jc| and applies importance-based scaling: full scale (α=β=1) for Important/Most-Important criteria, ×0.5 for Averagely Important, Rule 3 for Low Important. All dominance computations (δ, Σδ) are crisp. The final ξ scores are crisp [0,1] values computed directly from crisp dominance sums - NOT from midpoint defuzzification. CAUTION: paper does not specify how to compare rough intervals [L,U] for gain/loss determination; paper's Table 8 δ values cannot be reproduced from the described formula alone.
Varsayımlar
- Decision matrix entries are valid Rough numbers/tuples
- Underlying crisp method's compensation assumption holds in uncertain space
- All decision-maker(s) and experts use the same linguistic/uncertainty scale
Ne zaman kullanılmaz
- Classical data sufficient - use base TODIM directly (avoid unnecessary uncertainty layer)
- Aggregation operator (PFWA/PFOWA/etc.) not specified - output ambiguous
Sık yapılan hatalar
- Değer-uzayı ihlali: hesaplamadan önce tüm girişlerin Rough: L ≤ U; approximations defined by equivalence classes koşulunu sağladığından emin olun.
- ROUGH-TODIM nihai sıralama için midpoint defuzzifikasyon kullanmaz. Mesafeler d_c crisp skaler; tüm baskınlık toplamları crisp. Çözülmemiş sorun: φ_c'de kazanç/kayıp tespiti için rough aralıkların nasıl karşılaştırılacağı belirtilmemiş.