PIF-TODIM
PiF-TODIM - TODIM yönteminin Picture uzantısı
Picture üstünlük/sıralama - Resim Bulanık Sayı (RBS: ⟨μ, η, ν⟩; μ+η+ν ≤ 1) ve perspektif teorisi kayıp aversiyonu
Formül adımları
Analiz motorunun yöntem bildirimindeki (manifest F.steps) adımlar; raporlardaki formüllerle aynı kaynaktır.
-
Adım 1 — DM bilgisinden picture-fuzzy karar matrisini R = [⟨μ_ij, η_ij, ν_ij⟩]_{m×n} oluştur. Maliyet kriterleri j (yön='min') için Cuong tümleyenini uygula (μ, η, ν) → (ν, η, μ).
LaTeX
R = [⟨μ_ij, η_ij, ν_ij⟩]_{m×n}; if direction_j = 'min' then r_ij^complement = ⟨ν_ij, η_ij, μ_ij⟩ -
Adım 2 — Her giriş için skor S(r_ij) = (1 + μ_ij − ν_ij)/2 ∈ [0,1] hesapla. İki PFN'i karşılaştırmak için kullanılır (Wei Def.3). Eşitlikte doğruluk H(α) = μ + η + ν kullanılır (Def.5).
LaTeX
S(α) = (1 + μ_α − ν_α) / 2; tie-breaker: H(α) = μ_α + η_α + ν_α -
Adım 3 — Referans nitelik G_r = argmax_j w_j ve göreli ağırlıklar w_jr = w_j / w_r ∈ (0, 1] hesapla.
LaTeX
w_r = max_j w_j; w_jr = w_j / w_r, j = 1, ..., n -
Adım 4 — Her alternatif çifti (A_i, A_t) ve her kriter G_j için normalize picture-fuzzy Hamming mesafesini hesapla.
LaTeX
d(α, β) = (1/2) (|μ_α − μ_β| + |η_α − η_β| + |ν_α − ν_β|) -
Adım 5 — Her kriter G_j ve her sıralı çift (A_i, A_t) için kriter-başına egemenlik φ_j(A_i, A_t) hesapla. Skor karşılaştırmasına göre parçalı.
LaTeX
φ_j(A_i, A_t) = { +√(w_jr·d(r_ij,r_tj)/Σ_k w_kr) if S(r_ij) > S(r_tj); 0 if S(r_ij)=S(r_tj); −(1/θ)·√(d(r_ij,r_tj)·Σ_k w_kr/w_jr) if S(r_ij)<S(r_tj) } -
Adım 6 — Toplam egemenliği δ(A_i, A_t) = Σ_j φ_j(A_i, A_t) topla. m×m egemenlik matrisi δ üretir.
LaTeX
δ(A_i, A_t) = Σ_{j=1}^n φ_j(A_i, A_t), i, t = 1, ..., m -
Adım 7 — Global değer δ(A_i) ∈ [0, 1] hesapla. Azalan sırala; en iyi δ=1, en kötü δ=0.
LaTeX
δ(A_i) = (Σ_t δ(A_i, A_t) − min_k Σ_t δ(A_k, A_t)) / (max_k Σ_t δ(A_k, A_t) − min_k Σ_t δ(A_k, A_t)); rank by δ(A_i) descending
Yöntem ayrıntıları kaynak kütüphanedeki özgün (İngilizce) metindir.
Sezgi
Picture outranking/ranking - Picture Fuzzy Number (PiFN: ⟨μ, η, ν⟩; μ+η+ν ≤ 1) with prospect-theory loss aversion. Output typically utility (higher value = preferred).
Sonucu okuma: PIF-TODIM follows Wei 2018: build PF decision matrix R, compute score S(α)=(1+μ-ν)/2 and Hamming distance d (Eq.3,11), identify reference attribute G_r=argmax w_j and relative weights w_jr=w_j/w_r (Eq.9), compute per-criterion dominance φ_j piecewise on score comparison with loss-aversion factor θ (Eq.10), aggregate δ(A_i, A_t)=Σ_j φ_j (Eq.13), and rank by min-max normalised global value δ(A_i) (Eq.15). Highest δ(A_i)=1 is best alternative; lowest δ(A_i)=0 is worst.
Varsayımlar
- Decision matrix entries are valid Picture Fuzzy Numbers (μ + η + ν ≤ 1).
- Criterion weights are DM-supplied with Σ w_j = 1.
- Criterion directions (max/min) are explicit; cost columns get Cuong-complement.
- Loss-aversion factor θ is chosen meaningfully (default 2.5).
Ne zaman kullanılmaz
- Classical data sufficient - use base TODIM directly.
- DM is risk-neutral and prospect-theory weighting is unwanted - use PIF-TOPSIS or PIF-VIKOR.
- Weights are unknown - PF-TODIM requires explicit weights to define the reference attribute.
Sınırlılıklar
- Rank reversal known on alternative-set changes (ref: Inherited from crisp TODIM (Gomes & Lima 1992); reference-attribute choice (max-weight criterion) can change ranking on dataset edits.)
- Assumes: Decision matrix entries are valid Picture Fuzzy Numbers (μ + η + ν ≤ 1).
- Assumes: Criterion weights are DM-supplied with Σ w_j = 1.
- Assumes: Criterion directions (max/min) are explicit; cost columns get Cuong-complement.
- Assumes: Loss-aversion factor θ is chosen meaningfully (default 2.5).
Sık yapılan hatalar
- Referans nitelik seçimi: Wei 2018 G_r = argmax_j w_j kullanır. Birden fazla nitelik max ağırlığı paylaşırsa, eşitlikler deterministik olarak çözülmeli (örn. en düşük indeks).
- θ parametresi: büyük θ kayıp aversiyonunu büyütür; küçük θ < 1 büyütmeyi tersine çevirir. Wei 2018 θ=2.5 kullanır.
- Skor fonksiyonu bağımlılığı: PF-TODIM PFN karşılaştırması için S(α)=(1+μ-ν)/2 kullanır; doğrudan bileşen karşılaştırması değil.
- Maliyet-kriter işlemesi: Wei 2018 §4.1 örneği tüm fayda. Bu manifest karma J1/J2 için F1'de Cuong tümleyeni uygular.
Hesap adımları ve dayanakları
-
Construct the picture-fuzzy decision matrix R = [⟨μ_ij, η_ij, ν_ij⟩]_{m×n} from DM information. For cost criteria j (direction='min'), apply Cuong complement (μ, η, ν) → (ν, η, μ) so that subsequent score/distance computation is uniformly oriented toward 'higher score is better'.
Dayanak: Wei 2018 §3 (matrix); Cuong 2013 (complement)
-
Compute score S(r_ij) = (1 + μ_ij − ν_ij)/2 ∈ [0,1] for every entry. Score is used to compare two PFNs (Wei 2018 Def.3, via Abdellaoui et al. 2017). On score-tie, accuracy H(α) = μ + η + ν breaks the tie (Wei Def.5).
Dayanak: Wei 2018 Eq.(3)-(4); Abdellaoui et al. 2017; Wei 2017a
-
Identify reference attribute G_r = argmax_j w_j and compute relative weights w_jr = w_j / w_r ∈ (0, 1].
Dayanak: Wei 2018 Eq.(9)
-
For every pair of alternatives (A_i, A_t) and every criterion G_j, compute the normalised picture-fuzzy Hamming distance d(r_ij, r_tj) = (1/2)(|μ_ij−μ_tj| + |η_ij−η_tj| + |ν_ij−ν_tj|).
Dayanak: Wei 2018 Eq.(11)
-
For each criterion G_j and each ordered pair (A_i, A_t), compute per-criterion dominance φ_j(A_i, A_t). Piecewise on score comparison: (a) S(r_ij) > S(r_tj) → φ_j = √(w_jr · d(r_ij, r_tj) / Σ_k w_kr) [gain]; (b) S(r_ij) = S(r_tj) → φ_j = 0; (c) S(r_ij) < S(r_tj) → φ_j = −(1/θ) · √(d(r_ij, r_tj) · Σ_k w_kr / w_jr) [loss, attenuated by θ].
Dayanak: Wei 2018 Eq.(10)
-
Aggregate overall dominance δ(A_i, A_t) = Σ_{j=1..n} φ_j(A_i, A_t). Produces the m×m dominance matrix δ.
Dayanak: Wei 2018 Eq.(13)
-
Compute global value δ(A_i) = (Σ_t δ(A_i, A_t) − min_k Σ_t δ(A_k, A_t)) / (max_k Σ_t δ(A_k, A_t) − min_k Σ_t δ(A_k, A_t)) ∈ [0, 1]. Rank alternatives in descending order of δ(A_i); best has δ = 1, worst has δ = 0.
Dayanak: Wei 2018 Eq.(15)