ORESTE - İlişkisel Verilerin Organizasyonu, Sıralaması ve Sentezi

Formül adımları

Analiz motorunun yöntem bildirimindeki (manifest F.steps) adımlar; raporlardaki formüllerle aynı kaynaktır.

1. Adım 1 — Her kriter için alternatifleri sırala.

   $$r_{ij}=\text{rank of }{A}_i\text{ on criterion }j$$
   LaTeX

   r_{ij} = \text{rank of }A_{i}\text{ on criterion }j

2. Adım 2 — Besson sıra ortalamasıyla toplam pozisyon.

   $$D(A_i,c_j)=(\frac{1}{2}(r_{ij}^R+r(c_j{)}^R){)}^{1/R},R=\text{Minkowski exponent}$$
   LaTeX

   D(A_{i},c_{j}) = \big(\tfrac{1}{2}(r_{ij}^{R}+r(c_{j})^{R})\big)^{1/R},\ R=\text{Minkowski exponent}

3. Adım 3 — Global toplam skor S(A_i).

   $$S(A_i)=\sum _{j=1}^{n}R(D(A_i,c_j))$$
   LaTeX

   S(A_{i}) = \sum_{j=1}^{n} R\big(D(A_{i},c_{j})\big)

4. Adım 4 — S(A_i)'ye göre artan sıralama.

   $$\text{rank}(A_i)\propto S(A_i)$$
   LaTeX

   \text{rank}(A_{i})\propto S(A_{i})

Sezgi

Outranking (weak order aggregation via Besson rank). Output typically utility (higher value = preferred).

Sonucu okuma: d(a_i) ≥ 0. Lower d means closer to the ideal reference. ORESTE uses ordinal criterion importance ranks rather than cardinal weights - easier to elicit from decision-makers. The threshold δ controls indifference/incomparability: large δ → more alternatives declared indifferent.

Varsayımlar

• Criteria preferences are independent (no synergistic interactions)
• Compensation is acceptable: high score on one criterion can offset low on another
• Decision matrix is complete (no missing values)

Ne zaman kullanılmaz

• Criteria strongly correlated → consider DEMATEL/ANP for interdependence
• Non-compensatory preferences → consider outranking (ELECTRE/PROMETHEE)

Sınırlılıklar

• Assumes: Criteria preferences are independent (no synergistic interactions)
• Assumes: Compensation is acceptable: high score on one criterion can offset low on another
• Assumes: Decision matrix is complete (no missing values)

Sık yapılan hatalar

• δ ayarı: çok küçük → çok sayıda karşılaştırılamaz çift; çok büyük → tüm alternatifler kayıtsız.