L2T-TODIM
L2T-TODIM - L2T-TODIM yönteminin Linguistic uzantısı
Linguistic üstünlük/sıralama - 2-Demet Dilsel Değişken (2TL: (s_i, α))
Formül adımları
Analiz motorunun yöntem bildirimindeki (manifest F.steps) adımlar; raporlardaki formüllerle aynı kaynaktır.
-
Adım 1 — 2-demet dilsel karar matrisini oluştur; kriter ağırlıklarını tanımla.
LaTeX
\tilde{D} = [(s_{ij}, \alpha_{ij})]_{m \times n};\ \Delta^{-1}(s_{i}, \alpha) = i + \alpha -
Adım 2 — 2-demet uzaklık d² ve olası kayıp aversiyonu θ (tipik 2.25) ile egemenlik derecesi Φ_j.
LaTeX
\Phi_{j}(A_{i},A_{k}) = \begin{cases} \sqrt{w_{j}\cdot d^{2}((s_{ij},\alpha_{ij}),(s_{kj},\alpha_{kj}))/\sum_{j} w_{j}} & \Delta^{-1}(s_{ij},\alpha_{ij}) > \Delta^{-1}(s_{kj},\alpha_{kj})\\ 0 & \text{equal}\\ -\dfrac{1}{\theta}\sqrt{(\sum_{j} w_{j})\cdot d^{2}((s_{ij},\alpha_{ij}),(s_{kj},\alpha_{kj}))/w_{j}} & \Delta^{-1}(s_{ij},\alpha_{ij}) < \Delta^{-1}(s_{kj},\alpha_{kj})\end{cases} -
Adım 3 — Toplam egemenlik δ(A_i,A_k) = Σ_j Φ_j(A_i,A_k).
LaTeX
\delta(A_{i},A_{k}) = \sum_{j=1}^{n} \Phi_{j}(A_{i},A_{k}) -
Adım 4 — Σ_k δ(A_i,A_k) üzerinden [0,1]'e normalleştirilmiş genel beklenti değeri ξ_i; azalan sıralama.
LaTeX
\xi_{i} = \dfrac{\sum_{k} \delta(A_{i},A_{k}) - \min_{i'}\sum_{k}\delta(A_{i'},A_{k})}{\max_{i'}\sum_{k}\delta(A_{i'},A_{k}) - \min_{i'}\sum_{k}\delta(A_{i'},A_{k})};\ \ \text{rank} = \text{argsort}_{\text{desc}}(\xi_{i})
Yöntem ayrıntıları kaynak kütüphanedeki özgün (İngilizce) metindir.
Sezgi
Linguistic outranking/ranking - 2-Tuple Linguistic Variable (2TL: (s_i, α)). Output typically utility (higher value = preferred).
Sonucu okuma: l2t-todim extends L2T-TODIM to handle Linguistic uncertainty. All arithmetic operations (normalisation, weighting, distance computation) are performed using 2-Tuple Linguistic Variable (2TL: (s_i, α)) algebra. The final scores are defuzzified via Δ^{-1}(s_i, α) = i + α before ranking.
Varsayımlar
- Decision matrix entries are valid Linguistic 2-Tuple numbers/tuples
- Underlying crisp method's compensation assumption holds in uncertain space
- All decision-maker(s) and experts use the same linguistic/uncertainty scale
Ne zaman kullanılmaz
- Classical data sufficient - use base TODIM directly (avoid unnecessary uncertainty layer)
- Aggregation operator (PFWA/PFOWA/etc.) not specified - output ambiguous
Sınırlılıklar
- Assumes: Decision matrix entries are valid Linguistic 2-Tuple numbers/tuples
- Assumes: Underlying crisp method's compensation assumption holds in uncertain space
- Assumes: All decision-maker(s) and experts use the same linguistic/uncertainty scale
Sık yapılan hatalar
- Değer-uzayı ihlali: hesaplamadan önce tüm girişlerin 2TL: s_i ∈ S (linguistic term set), α ∈ [-0.5,0.5) koşulunu sağladığından emin olun.
- Defuzzifikasyon yöntemi sıralamayı etkiler: Δ^{-1}(s_i, α) = i + α kanonik seçimdir.
Hesap adımları ve dayanakları
-
Construct the 2-tuple linguistic decision matrix x̃_ij = (s_ij, α_ij); define criteria weights w_j.
Dayanak: Report §3.3 Steps 1-2; Qi 2021 ITL-TODIM
-
Dominance degree Φ_j(A_i,A_k) using 2-tuple distance d²((s_ij,α_ij),(s_kj,α_kj)) and prospect-theory loss aversion θ (typical θ=2.25).
Dayanak: Report §3.3 Formula 1 - dominance degree
-
Overall dominance δ(A_i,A_k) = Σ_j Φ_j(A_i,A_k).
Dayanak: Report §3.3 Formula 2 - overall dominance
-
Overall prospect value ξ_i ∈ [0,1] normalised over Σ_k δ(A_i,A_k); descending rank.
Dayanak: Report §3.3 Formula 3 - overall prospect value