FF-PROMETHEE
FF-PROMETHEE - 2-Tuple Dilsel Fermatean Bulanık PROMETHEE (Akram-Bibi 2023)
Fermatean bulanık üstünlük - 2-tuple dilsel Fermatean bulanık küme (2TLFFS), μ³+ν³ ≤ 1
Formül adımları
Analiz motorunun yöntem bildirimindeki (manifest F.steps) adımlar; raporlardaki formüllerle aynı kaynaktır.
-
Adım 1-2: Uzmanlar Tablo 2'deki 9 terimli dilsel ölçeği (EP→EG) ile yargı verir; 2TLFFN'ye dönüştürülür. Her KV için D^(r) matrisi.
LaTeX
c^{(r)}_{pq} = ((β_l^{(r)}, L_{pq}^{(r)}), (β_m^{(r)}, M_{pq}^{(r)})), p=1..i, q=1..j, r=1..k -
Adım 3: k tane D^(r) matrisini 2TLFFWA operatörü ile tek 2TLFFDM D = (c_{pq})_{ij}'ye birleştir.
LaTeX
c_{pq} = 2TLFFWA(c^{(1)}_{pq}, …, c^{(k)}_{pq}) = Δ( τ · ∛(1 − ∏_{r=1}^{k} (1 − (Δ^{-1}(β_l^{(r)},L^{(r)})/τ)^3)^{ϖ_r}) , τ · ∏_{r=1}^{k} (Δ^{-1}(β_m^{(r)},M^{(r)})/τ)^{ϖ_r} ) — Akram-Bibi 2023 Eq.(3) -
Adım 4: KV-bazlı kriter ağırlığı 2TLFFN'leri ω^{(r)}_q, 2TLFFWA Eq.(4) ile birleştirilir → x = (x_1, …, x_n).
LaTeX
x_q = 2TLFFWA(ω^{(1)}_q, …, ω^{(k)}_q) per Akram-Bibi 2023 Eq.(4); defuzzify via S(x_q) before use in preference index Eq.(6) -
Adım 5: Skor fonksiyonu S(F), her birleştirilmiş 2TLFFN c_{pq}'yi 2-tuple dilsel skora dönüştürür (Eq.(1)).
LaTeX
S_{pq} = S(c_{pq}) = Δ( (τ/2) · (1 + (Δ^{-1}(β_l, L)/τ)^3 − (Δ^{-1}(β_m, M)/τ)^3 ) ) — Akram-Bibi 2023 Eq.(1) -
Adım 6: Her kriter q ve sıralı (g,l) çifti için pairwise sapma D_q(T_g, T_l) = Δ^{-1}(S_q(T_g)) − Δ^{-1}(S_q(T_l)).
LaTeX
D_q(T_g, T_l) = Δ^{-1}(S_q(T_g)) − Δ^{-1}(S_q(T_l)) — Akram-Bibi 2023 Eq.(5) -
Adım 7: Genelleştirilmiş tercih fonksiyonu P_q(T_g, T_l) = F(D_q(T_g, T_l)). Fayda kriterleri için D_q > 0 iken P_q ≥ 0; maliyet kriterleri için işaret terslenir. Varsayılan Tip V Gauss σ=0.5.
LaTeX
Gaussian (Type V): P_q(T_g, T_l) = 1 − exp(−D_q² / (2σ²)) if D_q > 0 else 0. Usual (Type I): P_q = 1 if D_q > 0 else 0. -
Adım 8: Çok kriterli tercih indeksi H(T_g, T_l) = ⊕_{q=1}^{j} x_q ⊗ P_q(T_g, T_l).
LaTeX
H(T_g, T_l) = ⊕_{q=1}^{j} x_q ⊗ P_q(T_g, T_l) = ((β_{l,H}, L_H), (β_{m,H}, M_H)) — Akram-Bibi 2023 Eq.(6) -
Adım 9-i: Pozitif Φ⁺(T_g) ve negatif Φ⁻(T_g) akışlar; PROMETHEE I kısmi sıralama Eq.(9-11).
LaTeX
Φ⁺(T_g) = ⊕_{l≠g} H(T_g, T_l); Φ⁻(T_g) = ⊕_{l≠g} H(T_l, T_g) — Akram-Bibi 2023 Eqs.(7-8) -
Adım 9-ii: PROMETHEE II net akış Φ(T_g) = Δ^{-1}(S(Φ⁺)) − Δ^{-1}(S(Φ⁻)); azalan Φ ile tam sıralama.
LaTeX
Φ(T_g) = Δ^{-1}(S(Φ⁺(T_g))) − Δ^{-1}(S(Φ⁻(T_g))) — Akram-Bibi 2023 Eq.(12); rank by descending Φ — Eq.(13)
Yöntem ayrıntıları kaynak kütüphanedeki özgün (İngilizce) metindir.
Sezgi
Fermatean fuzzy outranking - 2-tuple linguistic Fermatean fuzzy sets (2TLFFS), μ³+ν³ ≤ 1. Output typically preference_flow (higher value = preferred).
Sonucu okuma: FF-PROMETHEE (specifically 2TLFF-PROMETHEE per Akram-Bibi 2023) extends crisp PROMETHEE to MAGDM under Fermatean fuzzy uncertainty encoded as 2-tuple linguistic terms. Use when (i) multiple experts express criterion-by-criterion judgments in linguistic terms, (ii) hesitancy is high enough that μ²+ν² ≤ 1 (intuitionistic) or μ²+ν² > 1 but μ³+ν³ ≤ 1 (Fermatean) is needed, and (iii) outranking-style ranking is preferred over compensatory aggregation. The Gaussian preference function (σ ≈ 0.5) is the paper's default. Run Methodology 1 (Gaussian) and Methodology 2 (Usual) in parallel for robustness - paper Section 5 reports identical top alternative under both.
Varsayımlar
- All decision-maker linguistic assessments decode to 2TLFFN satisfying μ³+ν³ ≤ 1
- Decision-maker weight vector ϖ is on the simplex
- Choice of preference function (Gaussian/Usual/…) is justified for each criterion's nature
Ne zaman kullanılmaz
- Single decision-maker with crisp judgments - use crisp PROMETHEE instead
- Hesitancy fits within intuitionistic constraint μ+ν ≤ 1 - IF-PROMETHEE may be more parsimonious
- Small dataset (m<3) - outranking machinery underutilised
Sınırlılıklar
- Rank reversal known on alternative-set changes (ref: inherited from crisp PROMETHEE; cf. Brans-Mareschal 2005 Springer Ch.5)
- Assumes: All decision-maker linguistic assessments decode to 2TLFFN satisfying μ³+ν³ ≤ 1
- Assumes: Decision-maker weight vector ϖ is on the simplex
- Assumes: Choice of preference function (Gaussian/Usual/…) is justified for each criterion's nature
Sık yapılan hatalar
- Değer-uzayı ihlali: aggregation sonrası tüm 2TLFFN girişlerin μ³+ν³ ≤ 1 koşulunu sağladığından emin ol.
- Tercih fonksiyonu seçimi Φ⁺/Φ⁻'yi değiştirir; tepe alternatifin değişmesi gerekmez. Eşik tabanlı kriterler için Tip II/III, Gauss'a göre daha sadık olabilir.
- Maliyet kriteri işaret kuralı: P_q = F(−D_q); doğrudan F(D_q) uygulamak maliyet tercihini tersine çevirir.
Hesap adımları ve dayanakları
-
2 (Akram-Bibi 2023 §3): Experts express judgments via linguistic terms from Table 2 (9-term EP→EG scale); convert to 2TLFFNs c^{(r)}_{pq} = ((β_l, L), (β_m, M)). One D^(r) matrix per DM.
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Steps 1-2; Table 2 linguistic scale
-
Step 3 (Akram-Bibi 2023 §3): Aggregate the k per-DM matrices D^(r) into a single 2TLFFDM D = (c_{pq})_{ij} using the 2TLFFWA operator with DM weight vector ϖ = (ϖ_1, …, ϖ_k).
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 3, Eq.(3); Table 8 example
-
Step 4 (Akram-Bibi 2023 §3): Per-DM criterion weight 2TLFFNs ω^{(r)}_q are aggregated via 2TLFFWA Eq.(4) to obtain the aggregated criterion weight vector x = (x_1, …, x_n) (entries still 2TLFFN; defuzzified before Step 8 weighting).
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 4, Eq.(4); Tables 9-10 example
-
Step 5 (Akram-Bibi 2023 §3): Score function S(F) maps each aggregated 2TLFFN c_{pq} to a 2-tuple linguistic score using Eq.(1).
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §2 Definition 5 Eq.(1); Table 11 example
-
Step 6 (Akram-Bibi 2023 §3): Pairwise deviation D_q(T_g, T_l) = Δ^{-1}(S_q(T_g)) − Δ^{-1}(S_q(T_l)) for each criterion q and each ordered pair (g,l).
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 6, Eq.(5); Table 12 example
-
Step 7 (Akram-Bibi 2023 §3): Apply a generalised preference function P_q(T_g, T_l) = F(D_q(T_g, T_l)). For benefit criteria, P_q ≥ 0 when D_q > 0; for cost criteria, sign is reversed. Default Type V Gaussian with σ=0.5 (§4 Methodology 1); Type I 'Usual' (§4 Methodology 2) and four other Brans-Vincke 1985 generalised forms are admissible.
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 7 + §2 Definitions 10-11; Brans-Vincke 1985 Table 1; Akram-Bibi Table 13 example
-
Step 8 (Akram-Bibi 2023 §3): Multi-criteria preference index H(T_g, T_l) = ⊕_{q=1}^{j} x_q ⊗ P_q(T_g, T_l), the weighted 2TLFFN aggregation of per-criterion preferences with criterion weight vector x.
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 8, Eq.(6); Tables 14, 18 examples
-
Step 9-i (Akram-Bibi 2023 §3): Leaving (positive) outranking flow Φ⁺(T_g) = ⊕_{l=1,l≠g}^{i} H(T_g, T_l) and entering (negative) outranking flow Φ⁻(T_g) = ⊕_{l=1,l≠g}^{i} H(T_l, T_g). PROMETHEE I partial ranking from intersection of P⁺ and P⁻ orders via Eq.(9-11).
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 9(i), Eqs.(7-11); Table 15 example
-
ii (Akram-Bibi 2023 §3): PROMETHEE II net outranking flow Φ(T_g) = Δ^{-1}(S(Φ⁺(T_g))) − Δ^{-1}(S(Φ⁻(T_g))); complete (linear) ranking in descending Φ.
Dayanak: Akram-Bibi 2023 §3 Step 9(ii), Eqs.(12-13); Table 16 example