CCSD
CCSD - Kriter Korelasyonu ve Standart Sapma Nesnel Ağırlıklandırması
Korelasyonla cezalandırılmış standart sapma ağırlıklandırması
Formül adımları
Analiz motorunun yöntem bildirimindeki (manifest F.steps) adımlar; raporlardaki formüllerle aynı kaynaktır.
-
Adım 1 — Karar matrisini yön duyarlı min-maks ile [0,1]'e normalleştir. Fayda: z_{ij}=(x_{ij}-x_j^min)/(x_j^max-x_j^min); maliyet: z_{ij}=(x_j^max-x_{ij})/(x_j^max-x_j^min).
LaTeX
z_{ij} = \frac{x_{ij}-x_j^{\min}}{x_j^{\max}-x_j^{\min}} \text{ (benefit, }j \in \Omega_b\text{)};\quad z_{ij} = \frac{x_j^{\max}-x_{ij}}{x_j^{\max}-x_j^{\min}} \text{ (cost, }j \in \Omega_c\text{)} -
Adım 2 — Her normalleştirilmiş sütunun popülasyon standart sapmasını σ_j hesapla (ddof=0). Payda 1/n, 1/(n-1) DEĞİL.
LaTeX
\sigma_j = \sqrt{\frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}(z_{ij}-\bar{z}_j)^2}, \quad \bar{z}_j = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}z_{ij} -
Adım 3 — Aday ağırlık vektörü w için, kriter j olmadan genel değerlendirme: d_{ij} = Σ_{k≠j} z_{ik}·w_k. Ardından R_j = z_j sütunu ile d_j vektörü arasındaki Pearson korelasyonu. NOT: R_j, w'ya bağlıdır (döngüsel bağımlılık — F4'e bak).
LaTeX
d_{ij} = \sum_{k=1,k\ne j}^{m} z_{ik}\,w_k, \qquad R_j = \frac{\sum_{i=1}^{n}(z_{ij}-\bar{z}_j)(d_{ij}-\bar{d}_j)}{\sqrt{\sum_{i}(z_{ij}-\bar{z}_j)^2 \cdot \sum_{i}(d_{ij}-\bar{d}_j)^2}} -
Adım 4 — İdeal ağırlık formülü: w_j = σ_j·√(1−R_j) / Σ_k σ_k·√(1−R_k). R_j(w) ağırlıklara bağlı olduğundan doğrusal olmayan bir sistemdir. Doğrusal olmayan optimizasyon ile çöz: J = Σ_j (w_j − ...) karesi minimize et, kısıt: Σw_j=1, w_j≥0. Optimumda J*=0.
LaTeX
w_j = \frac{\sigma_j\sqrt{1-R_j}}{\sum_{k=1}^{m}\sigma_k\sqrt{1-R_k}}, \quad \min_w J = \sum_{j=1}^{m}\!\left(w_j - \frac{\sigma_j\sqrt{1-R_j(w)}}{\sum_k \sigma_k\sqrt{1-R_k(w)}}\right)^{\!2} \text{ s.t. } \textstyle\sum_j w_j = 1,\; w_j \ge 0
Yöntem ayrıntıları kaynak kütüphanedeki özgün (İngilizce) metindir.
Sezgi
Correlation-penalised standard-deviation weighting. Output typically weight (higher value = preferred).
Sonucu okuma: CCSD uses a nonlinear weight formula w_j = σ_j·√(1−R_j)/Σσ_k·√(1−R_k) where R_j is the Pearson correlation of criterion j with the overall assessment computed WITHOUT criterion j. This circular dependency makes it a nonlinear system requiring an iterative solver (e.g. SLSQP). CCSD is DIFFERENT from CRITIC: CRITIC uses pairwise inter-criterion correlations ρ_{jk}, while CCSD uses R_j (correlation with the partial aggregate). The paper itself (Wang & Luo 2010, p.2) states 'similar to but different from the CRITIC method'.
Varsayımlar
- Decision matrix exists with measurable criteria
- Sufficient inter-alternative variation per criterion
Ne zaman kullanılmaz
- No data variation (constant criterion) → weight degenerates
- Expert judgment is the actual driver → use subjective weighting
Sınırlılıklar
- Assumes: Decision matrix exists with measurable criteria
- Assumes: Sufficient inter-alternative variation per criterion
Sık yapılan hatalar
- Sabit kriter: σ_j = 0 → w_j = 0 (kriter hiçbir ayrım sağlamaz).
Hesap adımları ve dayanakları
-
Min-max normalise decision matrix to [0,1] (direction-aware). Benefit criteria: z_{ij}=(x_{ij}-x_j^min)/(x_j^max-x_j^min); cost criteria: z_{ij}=(x_j^max-x_{ij})/(x_j^max-x_j^min).
Dayanak: Wang & Luo 2010, p.2 Eqs.(1)-(2)
-
Compute population standard deviation σ_j of each normalised column (ddof=0). This uses 1/n, NOT 1/(n-1).
Dayanak: Wang & Luo 2010, p.3 Eq.(11)
-
For candidate weight vector w, compute overall assessment without criterion j: d_{ij} = Σ_{k≠j} z_{ik}·w_k. Then R_j = Pearson correlation between column z_j and vector d_j. NOTE: R_j depends on w (circular dependency - see F4).
Dayanak: Wang & Luo 2010, p.3 Eqs.(6)-(9)
-
The ideal weight formula is w_j = σ_j·√(1−R_j) / Σ_k σ_k·√(1−R_k). Because R_j(w) depends on the weights themselves, this is a nonlinear system. Solve via nonlinear optimisation: minimise J = Σ_j (w_j − σ_j·√(1−R_j(w)) / Σ_k σ_k·√(1−R_k(w)))² subject to Σw_j=1, w_j≥0. At optimum J*=0.
Dayanak: Wang & Luo 2010, p.3 Eqs.(10)-(12)